Biến hồ Gươm thành không gian đi bộ “đánh thức cảm xúc”?

Nhiều chuyên gia quy hoạch đề nghị phát triển khu vực hồ Hoàn Kiếm thành không gian đi bộ (ảnh: Xuân Phú)

Sáng nay (8/10) Hội thảo bảo tồn và phát huy giá trị không gian kiến trúc văn hóa lịch sử hồ Hoàn Kiếm (hồ Gươm) đã diễn ra tại Hà Nội.

Đề cao những giá trị lịch sử vốn có, song ông Nguyễn Xuân Anh, đại diện Viện quy hoạch đô thị nông thôn (Bộ Xây dựng) cho rằng, khu vực hồ Hoàn Kiếm đang phải đối mặt với những thách thức mới, cần phải điều chỉnh cho phù hợp.

Thực trạng thấy rõ nhất là sự chuyển đổi phương thức giao thông, từ mô hình xe đạp đã chuyển sang xe máy. Hà Nội từ thành phố đô thị lõi đã chuyển sang một TP cực kỳ lớn. Điều này kéo theo nhiều hệ lụy mà thấy rõ nhất là thực trạng ô nhiễm môi trường đang xảy ra ngay tại chính "trái tim thủ đô".

Ông Nguyễn Xuân Anh cũng cho rằng, qua thời gian, nhiều khu thương mại nổi tiếng trước đây như nhà hàng Cá Mập đang "tầm thường hóa" vai trò của nó và không thể hiện đúng cái tầm khi được nằm ở một vị trí giá trị như vậy.

Dù nhiều thách thức lớn nhưng Viện Quy hoạch đô thị vẫn cho rằng hồ Gươm phải thích ứng với những biến động của thời đại để mãi là "một di sản sống, một trái tim của thủ đô".

Để làm được điều này, Viện Quy hoạch đề nghị nên biến 3/4 khu vực hồ Gươm trở thành không gian đi bộ. Nơi đây sẽ hội tụ những điểm thương mại cao cấp chứ không phải thuần túy rẻ tiền. Biến hồ Gươm thành không gian đi bộ lý tưởng sẽ góp phần giảm thiểu ô nhiễm môi trường và sẽ là cơ hội giao lưu lớn.

Tuy nhiên, theo ông Nguyễn Xuân Anh, đây là một chiến lược dài hạn và rất khó khăn vì phương tiện xe máy đang rất nhiều. Làm được điều này, nhất thiết phải cần sự hỗ trợ, khai thác tốt không gian đô thị xung quanh để tăng sức chịu tải của đô thị. Ở các TP lớn trên thế giới như Rome (Ý), Pari (Pháp) hay ngay tại Đà Nẵng (Việt Nam) họ khai thác và phát triển rất tốt khu vực ven sông, Hà Nội cũng cần phải phát triển theo hướng này.

Nhiều chuyên gia kiến trúc đô thị tham gia hội thảo về hồ Hoàn Kiếm (Ảnh: ND)

Theo Phó Chủ tịch Hội quy hoạch phát triển đô thị Hà Nội Tô Anh Tuấn, ý tưởng biến hồ Hoàn Kiếm thành khu vực đi bộ đã được nêu ra nhiều. Điều này cũng đã được thực hiện ở khá nhiều TP trên thế giới.

Thực hiện ý tưởng này, ông Tuấn cho biết khu vực hồ Hoàn Kiếm sẽ có những khu đi bộ thường xuyên (trong mọi ngày) và định kỳ (chia theo ngày). Khu vực linh thiêng này sẽ có khu đi bộ tham quan và khu đi bộ hỗn hợp với yêu cầu chung phải hấp dẫn, thu hút được nhiều người.

Muốn vậy, hồ Hoàn Kiếm phải là nơi tập trung các không gian di tích đặc sắc, có nhiều khu mua sắm và được kết nối với hệ thống giao thông ở các khu vực khác. Đặc biệt, nơi đây sẽ không có bệnh viện, trường học, khu nhà cao tầng mà chỉ có các trung tâm mua sắm phục vụ du khách.

Tuy nhiên theo ông Tuấn, một số di tích như đền Ngọc Sơn, công viên Lý Thái Tổ, khu Tràng Tiền chưa thực sự hấp dẫn. Không gian đô thị hồ Hoàn Kiếm khá hoàn chỉnh, được kết nối với hệ thống giao thông các vùng, nhưng khả năng tiếp cận trong các khu vực khác còn hạn chế, du khách gặp nhiều bất tiện về chỗ gửi xe ô tô, xe máy tại nơi này.

Mặt khác khu vực hồ Hoàn Kiếm đang có nhiều trụ sở cơ quan, ít thuận lợi cho việc tổ chức đi bộ. Do vậy, nếu muốn biến hồ Hoàn Kiếm thành nơi đi bộ thì sẽ còn rất nhiều việc phải làm, cần lập quy hoạch và thực hiện theo lộ trình từng bước.

“Hà Nội sẽ dần trở thành một TP đa trung tâm, nhưng sẽ không một trung tâm nào có thể nào sánh được với khu vực hồ Hoàn Kiếm, bởi nơi đây có vị trí lịch sử cuốn hút. Việc phát triển không gian đi bộ sẽ phát huy giá trị vốn có của hồ Hoàn Kiếm” – ông Tuấn nhấn mạnh.

KTS Vũ Hiệp, đại học GTVT cũng cho rằng, hồ Hoàn Kiếm đang thiếu một tuyến đường đi bộ thực sự đẳng cấp, làm hình mẫu cho cả thành phố và là điểm nhấn cho các hoạt động trong khu vực, kiểu như Huchette ở Pari, phố Third ở Los Angeles, phố Malaya Sadovaya ở Saint Petersburg…

Sau quá trình khảo sát, KTS Vũ Hiệp đề xuất tổ chức lại đoạn đường cuối phố Đinh Tiên Hoàng thành tuyến đường đi bộ và thiết kế lại cảnh quan cho thật đẹp. Luồng giao thông cơ giới sẽ được đi thẳng ra phố Hàng Dầu và Cầu Gỗ.

“Giao thông hồ Gươm cần một khoảng nghỉ, một điểm lặng nhẹ nhàng để suy nghĩ và đánh thức cảm xúc. Đoạn phố đi bộ này sẽ thực hiện điều đó” – KTS Vũ Hiệp nói.

Hồ Hoàn Kiếm linh thiêng nhìn từ trên cao (Ảnh: ND)

Đề cập đến lĩnh vực bảo tồn di tích khu vực đền Ngọc Sơn và hồ Hoàn Kiếm, PGS.TS Đặng Văn Bài, nguyên Cục trưởng Cục di sản văn hóa cho rằng, cần đưa văn hóa đi trước một bước để làm động lực cho phát triển kinh tế.

Theo ông Bài, hồ Gươm, đền Ngọc Sơn là mơ ước của nhiều đô thị khác, bởi nó là một điểm phong thủy linh thiêng. Đây là điểm hẹn trong tâm thức của những người đi xa khi nhớ về Hà Nội. “Đền Ngọc Sơn là tài nguyên du lịch có thể khai thác không bao giờ cạn kiệt”.

Với một vai trò lịch sử linh thiêng như vậy, song TS Đặng Văn Bài cho rằng, bảo tồn giá trị cổ nhưng phải mang lại hiệu quả kinh tế. Tuy nhiên lâu nay dù đã quan tâm đến phát triển đô thị nhưng hiệu quả kinh tế cũng không được cao lắm.

Để đạt được mục tiêu này, PGS.TS Đặng Văn Bài đề nghị trong quy hoạch bảo tồn phát triển cần tạo ra những không gian có giá trị văn hóa lịch sử hoạt động liên tục 24/24h, nghĩa là không bao giờ vắng khách du lịch cả ngày lẫn đêm.