Bí thư tỉnh không phải người địa phương: Cần tránh tình trạng bị cô lập!

Quy định đúng, thực hiện  hiệu quả sẽ ngăn chặn việc làm sai trái

Trao đổi về vấn Bí thư tỉnh, huyện không phải là người địa phương vừa được Hội nghị Trung ương 7 thông qua, ĐBQH, nhà sử học Dương Trung Quốc cho rằng, quy định tương tự đã có từ trước đây chứ không phải bây giờ mới có.  Điều này thể hiện rất rõ trong Luật Hồi tỵ khi quy định những người thân như anh em, cha con, thầy trò, bạn bè cùng học, những người cùng quê… thì không được làm quan cùng một chỗ. Nếu ai gặp những trường hợp nói trên thì phải tâu báo lên triều đình và các cơ quan chức năng để bố trí chuyển đi chỗ khác.

ĐBQH, nhà sử học Dương Trung Quốc

“Luật này cũng được áp dụng nghiêm ngặt trong các kỳ thi Hương, thi Hội, thi Đình. Nguyên tắc nói trên nhằm ngăn chặn người có quyền lợi dụng chức vụ để nâng đỡ, bao che hoặc câu kết với người thân (quan hệ gia đình, dòng họ, thầy trò, địa phương) thực hiện các hành vi tiêu cực trong việc quản lý các cơ quan công quyền” – ông Dương Trung Quốc cho biết.

Dưới thời vua Minh Mạng, Luật Hồi tỵ còn triệt để hơn, được mở rộng phạm vi, đối tượng áp dụng và bổ sung những quy định mới, bao gồm:

Quan lại ở các bộ, trong kinh và ở các tỉnh, huyện hễ có bố, con, anh em ruột, chú bác, cô dì cùng làm một chỗ đều phải đổi đi chỗ khác. Đối với Viện thái y là viện chuyên giữ việc thuốc men, chữa bệnh cần phải cha truyền con nối thì không phải áp dụng Luật Hồi tỵ. Những quan lại, ai quê ở phủ, huyện nào thì cũng không được làm việc tại nha môn của phủ, huyện ấy. Quan lại ở các nha thuộc phủ, huyện ai là người cùng làng thì phải chuyển đi nha môn khác làm việc. Quan lại không được làm quan ở chính quê hương mình, quê vợ mình, thậm chí cả nơi đi học lúc còn trẻ. Người có quan hệ thông gia với nhau, thầy trò cũng không được làm quan cùng một chỗ.

Đặc biệt, trong luật cũng nêu rõ việc nghiêm cấm các quan đầu tỉnh không được đặt quan hệ giao du, kết thân, kết hôn với đàn bà, con gái nơi mình trị nhậm, cấm tậu nhà, tậu ruộng... trong địa hạt cai quản của mình.

Theo ĐBQH Dương Trung Quốc, việc này nhằm tránh việc móc ngoặc với nhau hay còn gọi là "lợi ích nhóm". Trở lại câu chuyện hiện tại, ông Quốc cho rằng, thực tế có người lợi dụng vị thế quan chức của mình để khai thác lợi ích, lợi ích nhóm, lợi ích dòng tộc… Cũng từ đó xuất hiện nhiều vấn đề mà dư luận bức xúc như "cả họ làm quan", trọng người nhà chứ không trọng người tài, biệt phủ của quan chức trên đất vàng… Do đó, việc nghiên cứu vấn đề này để ngăn chặn tình trạng "cả nhà làm quan" là đúng, chống nhũng nhiễu quyền lực là điều cần thiết.

Theo đó, cần phải có những biện pháp để hạn chế những thói tật xấu của của cán bộ. Công tác cán bộ cũng cần có sự giám sát chặt chẽ.

“Lâu nay năng lực giám sát của chúng ta chưa tốt. Người dân có phát hiện ra vấn đề gì cũng không dám nói vì sợ bị trù úm hay tệ hơn là có nói ra cũng không giải quyết được vấn đề gì. Lâu nay quyền lực quá lớn, người ta cân nhắc lợi ích người ta im lặng. Có những hiện tượng rất rõ nhưng người trong cuộc không lên tiếng, người ngoài không lên tiếng. Khi có sự cố gì mới bộc lộ ra. Việc đưa ra các quy định đúng và thực hiện có hiệu quả, đồng thời áp dụng được quy chế dân chủ thì những việc làm sai trái sẽ được ngăn chặn tốt hơn” – ông Dương Trung Quốc nhấn mạnh.

Hạn chế nạn chạy chức, chạy quyền

Đồng tình với quan điểm này, ĐBQH Lưu Bình Nhưỡng, Ủy viên Thường trực Ủy ban các vấn đề xã hội của Quốc hội cho biết, đây là chủ trương đúng đắn nhưng  cần có tổng kết. Thực tế, thời gian qua chúng ta mới chỉ xem xét trên cơ sở của việc đánh giá cán bộ và phân công cán bộ làm Bí thư của một số địa phương theo phương pháp luân chuyển đồng thời để giải quyết một số vướng mắc trong khâu lãnh đạo, chỉ đạo điều hành về công tác Đảng ở một số địa phương xảy ra tình trạng mất đoàn kết, hoặc có vấn đề khúc mắc trong công tác lãnh đạo và trong công tác cán bộ ở địa phương đó.

ĐBQH Lưu Bình Nhưỡng, Ủy viên Thường trực Ủy ban các vấn đề xã hội của Quốc hội

Việc đưa một số cán bộ về làm Bí thư một số tỉnh thời gian qua còn nhằm mục đích giúp cho số cán bộ trong diện luân chuyển có điều kiện phát triển đồng thời tiếp cận với hoạt động của địa phương nhằm đảm bảo đủ tiêu chuẩn để phát triển Trung ương.

“Tất cả những việc chúng ta đã làm thời gian qua, theo tôi, chưa nhằm mục tiêu của Đề án hiện nay. Vì vậy, ở khía cạnh nào đó, có thể nói, chúng ta cũng chưa có sự tổng kết là việc điều động hay bố trí một cán bộ không thuộc địa phương đó về làm Bí thư cấp ủy, có đảm bảo giải quyết được bài toán hạn chế hay ngăn chặn được nạn chạy chức chạy quyền, hạn chế tình trạng đưa công tác cán bộ trở thành vấn đề thiếu khách quan hay không”- ông Nhưỡng phân tích.

Vì thế, ĐBQH Lưu Bình Nhưỡng cho rằng, việc Trung ương đưa vào Hội nghị lần này để bàn, xem xét quyết định đối với chủ trương này, về phương diện nào đó thì ông tán thành. Tuy nhiên, cần khoảng 2-3 năm, thậm chí 5 năm để có tổng kết đối với chủ trương này.

Chúng ta chưa vội xem xét việc này và cũng chưa nên khẳng định nó sẽ chống được tình trạng chạy chức, chạy quyền. Đây là một chủ trương đúng nhưng hiệu quả đến đâu còn phải chờ tổng kết. Đảng ta luôn rất thận trọng đối với bất kỳ chủ trương nào, dù là chủ trương đúng vẫn cần phải có sơ kết, tổng kết xem mức độ hiệu quả đến đâu và việc triển khai đó có những khó khăn, vướng mắc gì, nên tiếp tục hay bỏ, hoặc có giải pháp để tiếp tục khẳng định tính đúng đắn, cần thiết của chủ trương đó trong thực tiễn, thậm chí nếu cần phải thể chế hóa thành các quy định của pháp luật.

“Chúng ta đã từng có những chủ trương dù đúng nhưng vẫn phải dừng lại, ví như chủ trương nghiên cứu chuyển Viện Kiểm sát thành Viện Công tố; hay nghiên cứu chuyển cơ quan thi hành án sang Bộ Tư pháp. Do đó, tôi rất mong với chủ trương này, Trung ương sẽ đề ra một lộ trình để thực hiện.

Làm Bí thư Tỉnh ủy là một nhiệm vụ không hề dễ dàng, đòi hỏi cán bộ không chỉ có hiểu biết rộng về địa phương, về văn hóa, về con người, điều kiện kinh tế-xã hội mà cần có bản lĩnh để đứng đầu, lãnh đạo một địa phương hiệu quả. Đây là vấn đề cần phải xem xét thấu đáo, chứ không thể làm một cách đại trà. Tôi ủng hộ chủ trương này nhưng cần thận trọng bởi nó không chỉ liên quan đến bản thân cán bộ được đưa về địa phương mà còn liên quan đến sự phát triển kinh tế xã hội, công tác cán bộ, tâm lý, tư tưởng, chính trị của cán bộ, nhân dân ở địa phương tiếp nhận”- ông Nhưỡng phân tích.

Do đó, vị Ủy viên Ủy ban các vấn đề xã hội của Quốc hội kiến nghị cần có một hướng dẫn cụ thể để triển khai, có quy trình rõ ràng, đảm bảo cán bộ về địa phương phải thuận lợi, tạo được sự đồng thuận của cả người đến lẫn cán bộ và nhân dân địa phương. Đồng thời cũng phải có cơ chế để cán bộ có điều kiện thuận lợi để tiếp cận, tìm hiểu một cách sâu sắc, mới đưa ra được những quyết sách đúng, trúng.

“Tránh hiện tượng “chân ướt chân ráo”, chưa hiểu sâu đã chỉ đạo; hay tình trạng bị cán bộ địa phương kéo bè cánh bao vây cô lập, các nhóm lợi ích thi nhau tranh thủ, trong cuộc họp thì bằng mặt nhưng không bằng lòng, vô hình vị Bí thư bị biến thành một “ốc đảo”, còn công tác chỉ đạo, lãnh đạo không hiệu quả”- ông Nhưỡng nhấn mạnh.