Uống sữa bố mẹ để kết nghĩa

Ở Kon Tum, nhà thơ Tạ Văn Sỹ được xem là một nhà địa phương học với vốn hiểu biết khá rộng về văn hóa của các tộc người thiểu số bản địa.
Trong chuyến công tác gần đây nhất đến vùng đất có các tộc người bản địa Xơ Đăng, Bana, Gia Rai... cư trú nằm ở bắc Tây Nguyên này, tôi đã tìm gặp nhà thơ Tạ Văn Sỹ để hỏi ngọn nguồn tục lệ “uống sữa mẹ” và cả “uống sữa bố” (mà nhiều người gọi là tục “bú vú”) đang còn khá phổ biến trong các tộc người thiểu số ở đây. Nhà thơ Tạ Văn Sỹ nói ngay: “Mình có một người thân là người Kinh kết nghĩa “bú vú” với một già làng người thiểu số. May mà ông người thân của mình kết nghĩa với già làng nên mới thoát khỏi một... đại nạn khi ông ấy còn trẻ đấy!”.
Uống sữa bố mẹ để kết nghĩa - ảnh 1

Bên trong ngôi nhà sàn của người Bana Kon Tum


Chuyện của anh Tạ Văn Sỹ kể rằng: Dạo đó, chàng thanh niên người nhà của Tạ Văn Sỹ (chúng tôi xin được không nêu tên thật chàng thanh niên người Kinh này vì lý do tế nhị mà phần sau sẽ đề cập) thường xuyên mang hàng đến buôn bán, trao đổi với dân làng. Thấy vị già làng có uy tín và dễ gần, anh ngỏ lời kết nghĩa. Cùng đó, vị già làng thấy chàng trai tuy là người Kinh nhưng buôn bán thật thà và dễ mến nên ông đồng ý ngay.

“Cái lễ ấy diễn ra cũng lạ lắm...” - nhà thơ Tạ Văn Sỹ nói. Theo lời anh, để kết nghĩa cha con, trước hết, người con phải tổ chức buổi lễ ra mắt buôn làng với tục “bú vú” bắt buộc. Tạ Văn Sỹ kể tiếp: “Buổi lễ ấy to hay nhỏ là tùy theo khả năng kinh tế của người con. Ngay cả việc chọn con vật hiến tế không thể thiếu để dâng lên cho thần linh cũng vậy; nếu giàu thì mổ trâu hoặc bò, mức trung bình thì mổ heo, còn nếu nghèo thì mổ dê hoặc gà. Vào lễ, sau lời khấn của thầy cúng, già làng (là bố) sẽ để ngực trần đứng ở nơi trang trọng nhất; người con kết nghĩa sẽ quỳ xuống cho đầu chạm vào ngực người cha; thầy cúng sẽ dùng một cái bát hòa rượu với huyết con vật hiến tế từ phía sau người cha đổ từ vai xuống ngực và người con sẽ há miệng đón lấy dòng rượu huyết ấy. Khi dòng rượu huyết vừa cạn, thầy cúng sẽ ngửa tay lên trời và khấn rồi tuyên bố kể từ lúc này, họ chính thức là cha con của nhau, sống chết có nhau, cùng nhau chia sẻ mọi vui buồn trong cuộc sống... Và cũng kể từ lúc ấy, anh chàng thanh niên người Kinh kia chính thức là một thành viên của gia đình già làng nọ và cũng là thành viên của buôn làng đó...”. Sau một thời gian chính thức là cha con với nhau, khi điều kiện kinh tế cho phép, người cha buộc phải làm một cái lễ “trả nghĩa” với đấng sinh thành, với gia đình và dòng tộc người con và cũng là trả nghĩa buôn làng. Trong buổi lễ trả nghĩa ấy, vật hiến tế phải lớn hơn con vật mà người con dùng trong lễ kết nghĩa trước đó. Năm ấy, chàng thanh niên người nhà của Tạ Văn Sỹ hiến tế con heo. Đến ngày trả nghĩa đấng sinh thành chàng trai và buôn làng, già làng đã mổ con bò.

Kể từ ngày kết nghĩa cha con với già làng, chàng trai người Kinh mỗi khi mang hàng từ xuôi lên để trao đổi với buôn làng, anh sống ngay trong ngôi nhà của già làng với tư cách là một thành viên thực thụ trong gia đình. Nhưng rồi, một chuyện rất không hay đã xảy ra...

Trong nhà, già làng có cô con gái út vừa đến tuổi “chớm cái rẫy trăng tròn” khiến cho chàng thanh niên người Kinh kết nghĩa cha con với già làng để ý. Buổi sáng hôm đó, cô gái ngồi úp mặt bên bếp lửa nhà sàn và tốc một phần váy từ phía sau lên trùm kín đầu. Bếp lửa vẫn đỏ nhưng chàng thanh niên người Kinh kết nghĩa thì “bận rộn sớm” với chuyến hàng buôn bán với dân làng nên rời nhà từ lúc mặt trời chưa chờm qua đỉnh núi. Khi mọi người thức dậy và chuẩn bị lên nương, nhìn thấy cô con gái út vẫn ngồi phủ váy qua đầu và im lặng, ai ai cũng hiểu điều gì vừa xảy ra. Tiếng chiêng nổi lên. Tiếng tù và nổi lên. Dân làng biết rõ trong ngôi nhà của già làng vừa xảy ra chuyện không hay. Những vị cao niên trong làng bỏ chuyện lên nương để đến nhà già làng hỏi cho ra ngọn nguồn chuyện gì vừa xảy ra. Cô con gái út của già làng vẫn ngồi im như pho tượng. Tuy không được cô út thông báo điều gì nhưng nhìn thấy hành động của cô, dân làng đủ biết chuyện gì vừa xảy ra đêm qua. Một cuộc hội ý chớp nhoáng giữa già làng và các vị cao niên diễn ra và mọi người đưa ra quyết định: Triệu tập ngay chàng thanh niên người Kinh kết nghĩa với già làng về để phân xử! Chàng thanh niên được đưa về với “nguyên đai nguyên kiện” những thứ hàng hóa và cả chiếc xe máy (chiếc xe máy hồi đó là cả một tài sản lớn). Cuộc phân xử cũng diễn ra khá nhanh: Già làng bảo “Như thế là đứa con kết nghĩa của ta đã vi phạm luật tục. Theo luật tục, đứa con trai kết nghĩa của ta phải lấy con gái út làm vợ hoặc phải đền trâu trắng. Tuy nhiên, bởi nó là đứa con kết nghĩa của ta nên ta cho nó sự lựa chọn khác là bỏ lại toàn bộ tài sản và ra khỏi làng, không bao giờ được đến đây nữa!”.

Kể đến đây, nhà Kon Tum học Tạ Văn Sỹ cười ngất: “May mà cái ông Kinh người thân của mình là con trai kết nghĩa với già làng nên mới “bỏ của chạy lấy người” một cách dễ dàng như vậy, còn nếu không thì không biết chuyện gì sẽ xảy ra...”. Câu chuyện của nhà thơ Tạ Văn Sỹ khiến chúng tôi có cái nhìn thấu đáo hơn về một phong tục của cộng đồng người thiểu số Bắc Tây Nguyên.

Khắc Dũng/Báo Lâm Đồng

‘Tiểu tam đáng ghét nhất màn ảnh Việt’ kể tác hại của việc xinh đẹp

Diễn viên Cù Thị Trà chia sẻ, ngoại hình xinh đẹp giúp cô có nhiều thuận lợi nhưng cũng có tác hại là thường bị mọi người đóng khung vào những vai diễn tiểu thư sang chảnh.

Ông bố mù ở Nghệ An có 7 con gái xinh đẹp giỏi giang, tuổi U70 hưởng trái ngọt

Ông bố mù ở Nghệ An lần lượt sinh và nuôi 7 con gái học hành thành tài. Ở tuổi U70, vợ chồng ông đang tận hưởng “trái ngọt” sau năm tháng vun trồng.

Đề xuất lập 'bến ảo' trong nội đô cho xe hợp đồng đón, trả khách

Đề xuất thành lập "bến xe ảo" trong khu vực nội thành nhằm quản lý xe hợp đồng với điều kiện chỉ dừng đỗ khoảng 3-5 phút để đón, trả hành khách.

Cánh rừng Net Zero Vinamilk tại Cà Mau đón những đàn chim trở về

Bên trong cánh rừng Net Zero Vinamilk tại Vườn Quốc gia Mũi Cà Mau, hơn 71.000 cây mắm con đã cao 40-50cm, trở thành bãi sinh sản cho tôm cá, thu hút những đàn chim cót, chim nhàn… trở về làm tổ.

'Người một nhà' tập 24: Bệnh tình của Mầm trở nặng

Trong "Người một nhà" tập 24, bệnh tình của Mầm trở nặng phải cấp cứu. Trong lúc rối bời, Tuệ gọi cho Trí vì muốn có anh trai ở bên lúc này.

Tài xế xe ôm vừa ăn vừa khóc trong ngày sinh nhật, phía sau là chuyện nhói lòng

Khi biết nguyên nhân khiến nam tài xế xe ôm công nghệ vừa ăn vừa khóc trong ngày sinh nhật thứ 22 của mình, cộng đồng mạng không khỏi xót xa, xúc động.

'Bom sex' Trương Văn Từ tự làm cô dâu sau nhiều lần đổ vỡ

Trương Văn Từ - 'bom sex' gợi cảm một thời của Hong Kong - diện váy cô dâu xuống phố thực hiện ảnh cưới. Cô sống lạc quan dù thỉnh thoảng bị chê "ế chồng".

Bí ẩn khu mộ ‘danh gia vọng tộc’ của dòng họ từng nhiều đời làm quan to

Sự kỳ bí về khu mộ cổ Đống Thếch ở Hoà Bình sau 400 năm vẫn chưa được khám phá hết. Những phiến đá bí ẩn vẫn đứng sừng sững giữa “thánh địa” của nhà lang xứ Mường.

Xuất hiện trò lừa đảo đánh cắp mã OTP bằng cuộc gọi AI

Xác thực 2 yếu tố bằng mã OTP được xem là biện pháp bảo mật an toàn. Tuy nhiên các hacker đang tìm cách vượt qua “bức tường” này bằng cách tấn công lừa đảo.

Chi Pu mặc đầm xẻ sâu sexy táo bạo

Trong một sự kiện diễn ra tại TP.HCM, ca sĩ Chi Pu gây chú ý với chiếc đầm cắt xẻ sâu táo bạo.

Đang cập nhật dữ liệu !