Tự bán tạng có thế coi là biểu hiện buôn bán người không ?

Tôi thấy, có hiện tượng một số người vì cần tiền đã đi bán tạng của mình. Việc “bán tạng” của chính mình có bị coi là mua bán người hay không? Môi giới để người khác bán tạng sẽ bị xử lý như thế nào? Luật sư có thể làm rõ ranh giới giữa bán tạng, buôn bán người và mục đích hiến tạng cứu người cao đẹp?”

Trên đây là câu hỏi do anh Nguyễn Duy Hùng, Ba Đình, Hà Nội gửi tới Báo điện tử Infonet nhờ tư vấn.  Luật sư Nguyễn Thế Truyền, Công ty Luật Thiên Thanh (Đoàn luật sư Tp Hà Nội) trả lời anh như sau.

Bạn thân mến!

Với sự phát triển của y học hiện đại, việc hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người với mục đích nhân đạo, chữa bệnh, giảng dạy và nghiên cứu khoa học từ lâu đã không còn là chuyện hiếm gặp. Tuy nhiên trong thời gian trở lại đây, hiện tượng một số người vì cần tiền đã thỏa thuận “bán nội tạng” của chính mình. Trước hết, dưới góc độ pháp lý, có thể khẳng định đây là hành vi hoàn toàn trái pháp luật.

Theo quy định tại Khoản 3 Điều 4 Luật hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác 2006, nguyên tắc trong việc hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác là “Không nhằm mục đích thương mại”.

Trong thực tế hiện nay, khi nhu cầu của những người bệnh về việc thay thế nội tạng ngày càng lớn, nên một số bộ phận không nhỏ một số đối tượng đã biến tướng việc hiến tặng thành vỏ bọc cho việc mua bán với những khoản lời kếch xù. Khoản 3, Khoản 4, Khoản 8 Điều 11 Luật hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác 2006 quy định các hành vi bị nghiêm cấm như sau:

            “Điều 11. Các hành vi bị nghiêm cấm

            3. Mua, bán mô, bộ phận cơ thể người; mua bán xác;

            4. Lấy, ghép, sử dụng, lưu giữ mô, bộ phận cơ thể người vì mục đích thương mại;

            …

            8. Quảng cáo, môi giới việc hiến, nhận bộ phận cơ thể người vì mục đích thương mại”.

Tuy nhiên, đáng tiếc pháp luật hiện hành mới chỉ dừng lại ở việc mô tả các hành vi bị nghiêm cấm mà lại chưa có văn bản nào quy định về chế tài xử lý đối với các hành vi này. Trong Bộ luật hình sự cũng chỉ coi các hành vi này là tình tiết tăng nặng, định khung đối với các tội phạm khác, chẳng hạn, Điều 119 Bộ luật hình sự quy định về tội mua bán người tại điểm d khoản 2: phạt tù từ năm năm đến hai mươi năm nếu có hành vi “để lấy bộ phận cơ thể của nạn nhân”; Điều 246 Bộ luật hình sự quy định về tội xâm phạm thi thể, mồ mả, hài cốt tại khoản 1: Người nào có “hành vi khác” xâm phạm thi thể thì bị phạt cải tạo không giam giữ đến một năm hoặc phạt tù từ 3 tháng đến hai năm.

Riêng hành vi tự “bán nội tạng” mặc dù là hành vi nghiêm cấm và không được pháp luật cho phép, nhưng hiện nay chưa có chế tài rõ ràng cho hành vi này.

Hình minh họa

Hi vọng trong thời gian sắp tới, các cơ quan có thẩm quyền sớm ban hành hệ thống văn bản pháp luật với những chế tài nghiêm khắc, góp phần ngăn chặn và trừng trị thích đáng những hành vi biến tướng, tiêu cực này. Đòng thời, có tuyên truyền để những hành vi “bán nội tạng” sẽ bị khống chế.