Luật không cho phép dân phòng, trật tự bắt- thu hàng rong

Hình ảnh này được cho là trật tự đang kẹp cổ anh Tình, người bán hàng rong

Vụ việc anh Tình, người bán hàng rong, bị dân phòng, trật tự còng tay, kệp cổ... đang thu hút dư luận. Luật sư có theo dõi vụ việc này không?

Vụ việc bán hàng rong không những tôi theo dõi mà tôi đã từng trực tiếp chứng kiến nhiều vụ dân phòng, Trật tự đô thị đánh người dân, người mua bán hàng rong gây bức xúc cho người bị đánh và người dân. Vụ việc này không những chỉ có những người am hiểu về pháp lý như tôi theo dõi mà nhiều người dân cả nước đang theo dõi. Thời gian gần đây trật tự đô thị, dân phòng đánh người dân, người bán hàng rong được báo chí, phương tiện truyền thông phát nhiều.

Luật sư có nhận định gì về những hình ảnh một số trật tự, dân phòng  còng tay, chẹt cổ, co kéo, để nạn nhân nằm bất tỉnh dưới đất được phát trên các phương tiện thông tin?

Đây là hành vi mà đa số chúng ta vừa nhìn thấy đều thấy “chướng mắt” và phản cảm, những hành vi này thể hiện sự coi thường tính mạng, danh dự, nhân phẩm… của  người khác và không có tác phong chuyên nghiệp, không được đào tạo bài bản, chuyên nghiệp của các lực lượng này. Những hành vi này cũng thể hiện trình độ hiểu biết pháp luật còn hạn chế đồng thời báo động về tư cách đạo đức và lòng yêu thương con người của những lực lượng này. Vì chắc chắn những người có hiểu biết pháp luật, được đào tạo bài bản, chuyên nghiệp và tư cách đạo đức tốt không ai có những hành vi và cư xử với người khác như vậy.

Hiện nay đây vẫn còn là chứng cứ cần phải xem xét, tuy nhiên, nếu việc đó là sự thật thì sự việc này vi phạm điều luật nào?

Nếu những hành vi trên là có thật và có chứng cứ, người làm chứng cứ cụ thể thì đã có dấu hiệu vi phạm pháp luật hình sự.

Tại điều Điều 6 Nghị định 38/2006/NĐ-CP ngày 17/4/2006 về bảo vệ dân phố quy định về Quyền hạn của bảo vệ dân phố (chúng ta hay gọi dân phòng) như sau:

1. Bắt, tước hung khí và áp giải người phạm tội quả tang, người đang bị truy nã, trốn thi hành án phạt tù đến trụ sở Công an phường theo quy định của pháp luật.

2. Yêu cầu chấm dứt ngay hành vi vi phạm và báo cáo với Ủy ban nhân dân, Công an phường để có biện pháp xử lý theo quy định của pháp luật đối với những người đang có hành vi vi phạm trật tự công cộng, trật tự xây dựng, trật tự an toàn giao thông, các vi phạm quy định an toàn cháy nổ và những người vi phạm các quy định khác về trật tự, an toàn xã hội.

3. Tham gia với lực lượng Công an hoặc lực lượng chức năng để truy bắt người phạm tội, người đang bị truy nã, trốn thi hành án; kiểm tra tạm trú, tạm vắng; kiểm tra giấy chứng minh nhân dân hoặc giấy tờ tuỳ thân khác của những người tạm trú, người có nghi vấn đến địa bàn khu phố được phân công phụ trách.

Như vậy, bảo vệ dân phố (dân phòng) theo quy định trên Bảo vệ dân phố chỉ được dùng công cụ hỗ trợ để trấn áp, còng tay khống chế đối tượng như tôi nêu tại khoản 1. Dân phòng không có quyền hạn bắt người, còng tay, kéo lê dưới đất, bóp cổ…đối với những người bán hàng rong nói riêng và người dân nói chung vì họ (người bán hàng rong) không phạm tội quả tang và họ cũng không phải là tội phạm.

Những hành vi trên đủ yếu tố cấu thành “tội bắt, giữ hoặc giam người trái pháp luật” quy định tại điều 123 BLHS. Ngoài ra, tùy tính chất, mức độ, hành vi những hành vi trên cũng có thể cấu thành “Tội làm nhục người khác” quy định tại điều 121 BLHS hiện hành.

Nếu nhóm trật tự, dân phòng từ trên xe nhảy xuống giằng co xe của người bán hàng rong mà chưa lập biên bản thì có được phép không?

Luật xử lý vi phạm hành chính 2013, quy định về lập biên bản vi phạm hành chính như sau:

Khi phát hiện vi phạm hành chính thuộc lĩnh vực quản lý của mình, người có thẩm quyền đang thi hành công vụ phải kịp thời lập biên bản, trừ trường hợp xử phạt theo thủ tục đơn giản. Trong trường hợp vi phạm hành chính không thuộc thẩm quyền xử phạt của người lập biên bản thì biên bản đó phải được chuyển ngay đến người có thẩm quyền xử phạt để tiến hành xử phạt.

Như vậy, việc Đội trật tự bỗng nhiên nhảy từ trên xe xuống giằng co, xô xát với người bán hàng rong mà không lập biên bản ngay là không tuân theo trình tự, thủ tục luật định.

Trong tình huống bảo vệ tài sản của mình trước hành động thu giữ tài sản không tuân theo pháp luật đó, người bán hàng rong giằng lại tài sản thì có bị coi là chống người thi hành công vụ không?

Nếu mới chỉ mức giằng co bình thường, tức thời  thì chưa đủ cơ sở cho rằng họ có hành vi chống người thi hành công vụ. Mà tùy tính chất, mức độ, hành vi, nguyên nhân giằng co mới có cơ sở kết luận họ có hành vi chống người thi hành công vụ.

Theo quy định pháp luật, hành vi như thế nào là chống người thi hành công vụ?

Theo quy định tại Điều 257 Bộ luật hình sự hiện hành quy định về “Tội chống người thi hành công vụ” như sau:

“Người nào dùng vũ lực, đe doạ dùng vũ lực hoặc dùng thủ đoạn khác cản trở người thi hành công vụ thực hiện công vụ của họ hoặc ép buộc họ thực hiện hành vi trái pháp luật, thì bị phạt cải tạo không giam giữ đến ba năm hoặc phạt tù từ sáu tháng đến ba năm…”

 Như vậy, chỉ có những người dùng vũ lực, đe dọa dùng vũ lực hoặc dùng thủ đoạn khác cản trở người thi hành công vụ thực hiện công vụ của họ hoặc ép buộc họ thực hiện hành vi trái pháp luật thì mới đủ yếu tố cấu thành tội này.

Người dân cần hiểu thế nào để không vướng vào “tội chống người thi hành công vụ”?

Như tôi đã dẫn điều luật trên “người nào dùng vũ lực, đe dọa dùng vũ lực hoặc dùng thủ đoạn khác cản trở người thi hành công vụ thực hiện công vụ của họ hoặc ép buộc họ thực hiện hành vi trái pháp luật…” thì có thể đủ yếu tố cấu thành tội này. Do vậy, khi người dân bị xử phạt hành chính bởi một tố chức, cá nhân đại diện cho cơ quan nhà nước thì phải yêu cầu họ lập biên bản vi phạm hành chính theo quy định pháp luật và người bị xử phạt nếu không đồng ý với nội dung biên bản hay biên bản không đúng thì có quyền ghi ý kiến vào nội dung biên bản.  Ngoài ra, khi có Quyết định xử phạt nếu không đồng ý với quyết định xử phạt họ có quyền khiếu nại quyết định xử phạt theo quy định pháp luật. Tốt nhất không nên có những hành vi chửi bới, xô xát, đánh đập, nhục mạ...những người đang thi hành công vụ.

Xin cảm ơn luật sư!