Đau lòng hủ tục thuốc thư

4 kẻ sẽ bị pháp luật trừng trị vì tội giết người-chuyện hãi hùng mới xảy ra tại làng Bồ, xã Ia Yok (huyện Ia Grai, Gia Lai) lại gióng lên hồi chuông cảnh báo về sự tồn tại dai dẳng của một hủ tục ngỡ như đã chết…

Họa từ miệng

Những ngày gần đây, làng Bồ mỗi tối bỗng nhuốm màu liêu trai ma quái. Bốn góc làng mỗi góc một đống lửa rừng rực. Bên đống lửa, một đám chừng 15 thanh niên tay thủ sẵn gậy gộc tụ tập uống rượu và làm nhiệm vụ canh gác. Hễ có chiếc xe tải, xe khách chạy qua làng dừng lại là họ đổ đến, mắt gườm gườm soi mói xem có người lạ không rồi điện thoại báo ngay cho người làng. Trong làng thì im lìm, vắng ngắt. Thi thoảng chỉ có tiếng chó cắn văng vẳng theo gió đưa lại. Hỏi ra mới biết, người làng Bồ đang canh chừng vì sợ người làng khác đến bỏ thuốc thư…

Nhà mả làng Bồ, nơi khởi đầu cái chết của A Yưm. Ảnh: Q.D

Chuyện bắt đầu từ ngày Rơ Châm Nưnh (SN 1975) “bắt” A Yưm (SN 1973) ở Plei Sa (xã Ya Chim, TP. Kon Tum, tỉnh Kon Tum) về làm chồng năm 2002. Mãi đến năm 2012, cả hai người mới có một mụn con gái. Với người Jrai, sinh được con gái là một “sự kiện” chẳng khác người Kinh có được con trai. Cuộc sống lại chẳng đến nỗi nào. Hai vợ chồng đã xây được căn nhà nho nhỏ. Việc đã chẳng có gì đáng nói nếu gần đây A Yưm bỗng sinh ra tật uống rượu. Uống nhà mình chưa đã, trong làng có đám rượu nào-dù có mời hay không Yưm vẫn cứ sà vào. Mà hễ cứ rượu vào là lại to mồm khoác lác “Đừng có đứa nào động vào tao, động vào là tao bỏ thuốc thư chết ngắc đấy”. Chuyện A Yưm có “thuốc thư” lan ra như làm đứng gió cả làng Bồ. Điều này đã trở thành nỗi ám ảnh khi làng Bồ đột nhiên có người chết…

Đầu tiên là A Lum bị bệnh viện trả về vì ung thư giai đoạn cuối. Sẵn ám ảnh con ma thuốc thư, người làng Bồ lên Kon Tum rước thầy mo về cúng. Chẳng đôi hồi, thầy mo phán ngay trong làng có người biết thư, mà là người làng khác đến. Vậy là trúng phóc cái miệng A Yưm nói ra rồi ! Thầy còn nói thêm khi nào bụng xẹp thì A Lum chết do con ma thuốc thư ăn hết ruột. Quả thế thật, ngày A Lum chết thì bụng xẹp xuống khiến cả làng càng tin... Người ta lập tức liên tưởng đến cái chết của Rơ Châm Hí. Hí là Bí thư Đoàn thôn, là cán bộ nguồn của xã Ia Yok. Ngày Hí bị bệnh viện trả về (cũng do ung thư giai đoạn cuối) bụng cũng sình to, chết đi thì xẹp xuống. Nỗi ám ảnh về thuốc thư lên đến đỉnh điểm khi cách nay chừng hơn một tháng, A Lai (SN 1999) bị xơ gan cổ trướng, bệnh viện trả về vì không thể cứu chữa… A Yưm lại bi bô trong làng “Thấy chưa, nó bị tao thư chết đó!” Những cái chết trẻ liên tục và lời rêu rao của A Yưm khiến người làng Bồ lại mất ăn mất ngủ, phải chạy lên Kon Tum rước thầy xuống cúng... Cũng như lần trước thầy phán: A Lai chết vì thuốc thư (!). Bây giờ thì cả làng không thể không nhìn A Yưm bằng con mắt căm hờn… Chính quyền xã nghe tin xuống làng họp dân vận động đừng tin chuyện ma lai, thuốc thư nhảm nhí nhưng nỗi ám ảnh đã ăn sâu vào trong tiềm thức mọi người rồi. Cán bộ nói vậy thì biết vậy, cứ chờ xem…

Đêm định mệnh

Vào cái đêm 13-11 vừa rồi, chừng hơn một tháng sau ngày A Lai chết, bếp lửa ở góc nhà mả vẫn bập bùng bởi theo lời thầy mo, con ma lai hiện vẫn ở trong xác A Lai dưới dạng con sâu độc. Dân làng phải thay nhau canh mộ A Lai đủ 3 tháng 10 ngày, nếu không chủ ma-tức A Yưm sẽ đến lấy con sâu đi hại tiếp người làng. Mặc dù rất sợ ma nhưng với đám trai làng, nỗi sợ ma lai thuốc thư đã lấn át tất cả…

Đêm đó, đến phiên canh mộ của Rơ Châm Ưin (SN 1994), Rơ Châm Thuy (SN 1994), Rơ Châm Khoah (SN 1997) và Rơ Châm Sơn đang học lớp 8… Trời tối, gió rít căm căm lại hết thuốc lá, Thuy và Sơn đi mua để Ưin và Khoah ở lại canh… Chừng 9 giờ, cả đám mang rượu ra uống cho đỡ buồn. Mùi rượu từ nhà mả-dù cách nhà chừng hơn trăm mét nhưng A Yưm vẫn nghe thấy. Con ma rượu trong bụng trỗi lên khiến gan ruột A Yưm cồn cào. “Phải đi kiếm rượu uống đã”. Yưm tự nhủ và lần mò đến nhà mả-quên mất rằng mình đang giữ “con ma thuốc thư”, đến đó có thể bị đánh chết… Cách chừng 10 mét thì bị Ưin và Khoah phát hiện. “Quả như lời thầy nói. Hắn đang lần mò ra đây để lấy con sâu độc tiếp tục đi hại người…”. Rút phắt con dao đã thủ sẵn từ trước, Ưin quát lớn: Mày tới lấy sâu về à? Rồi xông tới bổ một nhát vào đầu A Yưm. Bị chém đau, A Yưm bỏ chạy nhưng không về nhà mà thẳng ra con đường lớn giữa làng. Ưin và Khoah đuổi đến trước quán tạp hóa của Rơ Châm Tý thì bắt kịp. Ưin bốc cát giữa đường xát vào mắt để A Yưm không thể chạy được rồi hai người nắm hai tay kéo lê A Yưm về nhà. Kéo được chừng 30 mét thì Yưm tỉnh dậy. Không thể để hắn thoát! Sẵn trong tay chiếc gậy sắt vuông, Ưin đập luôn vào đầu của Yưm. Sợ Yưm còn chạy được, Khoah cầm gậy bồi thêm vào đầu Yưm mấy cái nữa… Đầu của Yưm nát bét sau lượt đánh của hai người. Nghe tiếng ồn ào, cả làng túa ra. Tiếng la hét “Giết chết con ma lai đi” trong đêm thinh vắng dội đến tai vợ Yưm là Nưnh. Nưnh vừa ló mặt, ngay lập tức những tiếng la hét “Đánh chết vợ con ma lai đi” nổi lên chói tai. Nưnh hoảng hồn bỏ chạy về nhà đóng chặt cửa. Ưin và Khoah đuổi đến. Cửa kính nhà Nưnh bị đập nát. Nưnh lén mở cửa sau chạy qua nhà người thân để trốn... Xác của Yưm bị người làng kéo lê trên đường vào nhà, máu nhỏ giọt từng quãng… Biết không thể làm đám ma cho chồng trong cơn giận dữ của dân làng, sáng 14-11, Nưnh gọi điện lên Kon Tum báo cho người nhà của Yưm về chở xác lên chôn…

Nhận được tin báo từ Kon Tum, Công an xã Ia Yok đã xuống làng Bồ để thu thập thông tin. Theo Phó Trưởng Công an xã Ia Yok Bùi Văn Sáng, cả làng hỏi ai cũng cứ một mực “Thằng Yưm uống rượu say chết”. Tuy nhiên qua tìm hiểu hiện trường, nhận định có thể đã xảy ra án mạng, ông Sáng báo ngay cho Công an huyện Ia Grai. Trưa cùng ngày, Công an tỉnh Gia Lai phối hợp đã đến để điều tra. Một cuộc vận động, giải thích diễn ra khá gay go, cuối cùng Rơ Châm Ưin, Rơ Châm Thuy, Rơ Châm Khoah và Rơ Châm Sơn đều ra đầu thú và nhận tội. Riêng Rơ Châm Sơn mới học lớp 8 nên Công an cho phép gia đình bảo lãnh tại ngoại… Thấy việc đến bước không còn che giấu được, 186 hộ dân làng Bồ bèn họp và quyết định mỗi hộ “góp” 1 triệu đồng cho gia đình 4 người đánh chết A Yưm dưới hình thức cho mượn để đền cho gia đình A Yưm. Ban đầu 40 triệu đồng đã được đưa cho gia đình A Yưm để lo ma chay, số còn lại để chờ sau khi Cơ quan Điều tra xong sẽ tính tiếp (!).

Sự việc xảy ra khiến Chủ tịch UBND xã Ia Yok-ông Lê Ngọc Điệp ngỡ ngàng. “Trước đó một tuần, xã đã mời Trưởng thôn cùng người làng họp về vấn đề này rồi ?”. Quả là sự chủ quan của ông cũng có phần thông cảm… Làng Bồ chỉ cách TP. Pleiku hơn 10 km. Kế bên làng là trung tâm xã, chợ búa, dân cư sầm uất như một thị trấn nhỏ. Đã từ rất lâu nơi đây không còn nghe ai nói đến chuyện ma lai, thuốc thư… Thế mới biết nếu chính quyền cơ sở không cảnh giác, bóng ma của những hủ tục chỉ cần một kẻ nào đó khơi mào là không chỉ ngay lập tức trỗi dậy mà còn gây ra những hậu quả khó lường…

Theo Ngọc Tấn-Quốc Dinh/Gia Lai online