Chơi pháo đất ở đền Trần Thái Bình

Trò chơi pháo đất bắt nguồn theo tích xưa : Vào năm 1288 trong lúc quân ta đang đánh chiến ác liệt với giặc ở Bạch Đằng thì con voi của Trần Hưng Đạo bất ngờ bị sa vào vũng lầy ở bãi sông Hóa thuộc làng A Sào nay thuộc xã ( An Thái – Quỳnh Phụ). Dân quanh vùng thấy vậy liền hô hoán gọi nhau vác quốc xẻng ra đào đất, vác đất hỗ trợ cùng với quân lính ném đất xuống bãi lầy đế đắp đường cho voi lên bờ. Cũng theo các cụ cao niên trong làng cho biết, trò chơi pháo đất huyện Hưng Hà còn gắn liền với tích chuyện quai đê chống lũ lụt ngày xưa. Để tưởng nhớ vết tích của voi thần và vị tướng tài đức, người dân Thái Bình vào những ngày đầu xuân thường xuyên cùng nhau diễn lại màn tung đất cứu voi xưa. Thời gian nông nhàn họ cùng nhau ra ruộng lấy đất sét mang về nhà nhào nặn, rồi trổ tài bằng màn “ nặn pháo đất” như vậy.

Pháo đất có hình dạng giống như một chiếc thuyền. Nguyên liệu được làm bằng đất sét siêu mịn. Người dân nơi đây quan niệm, pháo đất chính là sự biểu tượng mang lại may mắn, một năm làm ăn thuận buồm xuôi gió.

Theo ông Tuấn, trưởng nhóm cho biết, để pháo đất có được những tiếng nổ vang và đanh thì người nặn phải làm theo đúng, đủ quy trình. Trong đó quan trọng nhất là bước nén pháo chặt.

Cụ Nguyễn Mạnh Quân ( 70 tuổi) là thành viên cao tuổi nhất trong hội và cũng là người dày dặn kinh nghiệm, vừa làm cụ hào hứng chia sẻ: “ Năm nào tôi cũng tham gia, góp vui với hội thi pháo tại đền Trần. Ngày trước còn khỏe mạnh, phong độ vẫn luôn được giao trọng trách quan trọng là gieo pháo. Giờ thì tuổi cao sức yếu, chỉ trổ tài cùng anh em trong đội với những đường nặn dẻo dai vành pháo cơ bản này thôi ”.

Người được giao trọng trách gieo pháo, phải là người có sức khỏe, dày dặn kinh nghiệm. Có như vậy người chơi mới mang lại được những tiếng nổ vui tai cho khán giả đứng hô hò xem.

Đội nào có giềng pháo dài nhất trong tổng các lần gieo sẽ là đội thắng cuộc. Theo ghi nhận của PV thì giềng phao cao nhất của các đội nỗ lực đạt được có chiều dài gần 3m.

Mỗi quả pháo đất thường nặng 30 – 40 kg.

Để quả pháo hình thù một chiếc thuyền, người làm pháo cần phải sử dụng đến tấm tôn làm khuôn mẫu.

Hội thi pháo đất cuốn hút đông đảo nhiều người đứng xem cổ vũ. Ai cũng muốn tận mắt ngắm những khung “ thuyền pháo” được tạo nặn ra từ đôi bàn tay khéo léo đa tài của thanh niên trai tráng hay các lão nông làm ăn kinh tế giỏi đang sinh sống và làm việc tại mảnh đất quê hương Hưng Hà.