Chấm dứt xây dựng sai phép, không phép: “Cá nhân tôi… không dám cam kết”

Sáng 16/8, Bộ trưởng Bộ Xây dựng Phạm Hồng Hà đã trả lời chất vấn các đại biểu Quốc hội (ĐBQH) tại phiên họp thứ 13 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội.

ĐB Nguyễn Thị Kim Thúy (Uỷ ban Các vấn đề xã hội của Quốc hội) đặt câu hỏi: Thực tế cho thấy quy hoạch đô thị ở nước ta thiếu tầm nhìn, đô thị nào cũng có vấn đề về môi trường như nước thải, rác thải không có cách xử lý ổn thỏa; đô thị lớn ùn tắc giao thông, thiếu chỗ vui chơi, nhiều đô thị làm đường xong kinh phí lớn nhưng nhếch nhác, nhiều nhà siêu mỏng siêu méo, Bộ trưởng nhìn nhận vấn đề trên ra sao? Có tình trạng lợi dụng việc biết trước quy hoạch để trục lợi không? Trách nhiệm Bộ trưởng thế nào? Bộ trưởng có giải pháp nào khắc phục?

Tình trạng buông lỏng quản lý quy hoạch dẫn đến nhiều lệch lạc trong xây dựng đô thị như: đường thẳng nắn thành đường cong, sân golf nằm trong sân bay, nhà cao tầng nọ sát nhà cao tầng kia vi phạm về xây dựng và phòng cháy… trách nhiệm của địa phương là chính nhưng Bộ Xây dựng có trách nhiệm thanh tra, kiểm tra, hướng dẫn xử lý. Bộ trưởng đã chỉ đạo việc này như  thế nào và đã xử lý trách nhiệm ai chưa?

Bộ trưởng Bộ Xây dựng Phạm Hồng Hà trả lời chất vấn các đại biểu Quốc hội tại phiên họp TVQH. (Ảnh: VGP)

ĐB Nguyễn Thanh Thủy (Hậu Giang) đặt câu hỏi liên quan đến vấn đề cử tri nhân dân cả nước bức xúc về tình trạng xây dựng sai phép, không phép, lấn chiếm đất công, đất nông nghiệp, thậm chí đất quốc phòng an ninh. Thanh tra chuyên ngành đều có chức năng để kiểm tra nhưng xử lý chưa nghiêm. Trách nhiệm của Bộ trưởng trong vấn đề xử lý này như thế nào? Bộ trưởng có cam kết thời gian tới sẽ không xảy ra tình trạng này hay không và có xử lý nghiêm được những tình trạng xây dựng trái phép, không phép hay không?

Trả lời những vấn đề này, Bộ trưởng Phạm Hồng Hà chỉ ra nhiều hạn chế của quy hoạch. Về tầm nhìn của quy hoạch, có những quy hoạch chưa đảm bảo, có cái ngắn quá, cái dài quá, khi tính toán, dự báo, phân tích số liệu hiện trạng rồi đưa ra mục tiêu quy trình chưa phù hợp với điều kiện kinh tế địa phương, đất nước, nên tính khả thi của quy hoạch chưa tốt.

Vấn đề khác là sự khớp nối, thống nhất, đồng bộ giữa các loại quy hoạch với nhau. Ví dụ quy hoạch hạ tầng nhưng quy hoạch chung chưa khớp nối với quy hoạch phân khu thì cũng dẫn đến chất lượng quy hoạch chưa được đảm bảo.

“Chúng ta đã tính toán các điều kiện thực hiện chưa đảm bảo, nhất là tiến độ, nhiều lúc quy hoạch bị chậm nên có khả năng dẫn đến quy hoạch treo”, Bộ trưởng Phạm Hồng Hà nói.

Bộ trưởng cũng nêu hạn chế ở khâu tổ chức quản lý thực hiện quy hoạch là thường thực hiện chậm hoặc không thực hiện, thực hiện không đồng bộ, chắp vá, cái đáng lẽ làm trước lại làm sau, đáng lẽ làm toàn phần thì làm một phần. Nguyên nhân là do cơ quan quản lý nhà nước làm không thật đúng chức trách của mình. Ví dụ sau khi có quy hoạch phải xây dựng kế hoạch thực hiện, kèm theo đó là công khai quy hoạch, cung cấp thông tin đầy đủ về quy hoạch, cắm mốc giới nhưng thường thực hiện chậm.

Giám sát của cộng đồng cũng còn hạn chế, khâu thanh tra, kiểm tra có thực hiện nhưng có lúc không thường xuyên liên tục, đặc biệt xử lý một số vụ việc chưa kiên quyết kịp thời, tạo tiền lệ nhất định cho vi phạm dẫn tới một số hệ lụy cho phát triển đô thị như ùn tắc giao thông, ngập lụt, sử dụng đất không hiệu quả, xây dựng sai phép...

Về việc có trục lợi hay không trong việc lập và tổ chức lập quy hoạch, Bộ trưởng nói: "Tôi cho rằng, cơ bản tổng thể thì không có nhưng ở một số trường hợp cụ thể thì cũng có biểu hiện trục lợi, lợi ích nhóm trong quá trình lập, tổ chức quy hoạch".

Về câu hỏi Bộ Xây dựng có trách nhiệm gì trong việc này, ông Phạm Hồng Hà nói: “Với trách nhiệm quản lý nhà nước, Bộ Xây dựng có hạn chế của mình trong công tác xây dựng thể chế, trong đó đặc biệt là một số vấn đề về phương pháp luận, tính toán, quy chuẩn, mô hình, chỉ tiêu… có những điểm hạn chế, chưa phù hợp với sự phát triển của đất nước. Một số thủ tục, trình tự có những cái còn phức tạp, có những cái nặng về mục tiêu quản lý nhưng không thực hiện trên thực tế, thiếu tính khả thi. Có những lúc Bộ Xây dựng chưa thường xuyên, chặt chẽ trong việc phối hợp với các địa phương trong công tác thanh kiểm tra”.

Vẫn còn nhiều dự án xây dựng sai phép (Ảnh minh họa)

Ông Phạm Hồng Hà cũng cho rằng, việc xây dựng sai phép, không phép cũng là hạn chế trong khâu tổ chức thực hiện quy hoạch.

Theo ông Phạm Hồng Hà, hiện nay tốc độ, tỷ lệ sai phép đã giảm dần nhưng vẫn còn. Tính bình quân năm 2016, sai phép khoảng 12-13% , tương đương trên 15.000 trường hợp.

Nguyên nhân của việc này theo Bộ trưởng Phạm Hồng Hà trước hết là GPXD được cấp nhưng không đúng với quy hoạch chi tiết được duyệt hay thiết kế đô thị của khu vực, hoặc cấp đúng nhưng chủ đầu tư cố tình vi phạm và chúng ta không thường xuyên thanh tra kịp thời, có những vụ việc chỉ phát hiện sau khi báo chí, dư luận phát hiện. Hoặc có những sự việc phát hiện nhưng xử lý không triệt để.

Liên quan đến câu hỏi Bộ trưởng có cam kết thời gian tới sẽ không xảy ra tình trạng xây dựng trái phép, không phép và xử nghiêm tình trạng hay không, Bộ trưởng Phạm Hồng Hà trả lời: “Chúng tôi nhận trách nhiệm nhưng cam kết trong thời gian tới có chấm dứt được tình trạng xây dựng sai phép, không phép hay không thì nói thật cá nhân tôi hết sức có trách nhiệm nhưng không dám cam kết”.

Bộ trưởng Phạm Hồng Hà cho rằng, cần phải có sự phối hợp chặt chẽ giữa các ngành và Bộ Xây dựng sẽ tập trung xử lý thanh tra cụ thể một số điểm.

“Vừa rồi Chính phủ có giao Bộ Xây dựng kiểm tra một số dự án có quy mô sử dụng đất lớn, hiện Bộ đang tập hợp đánh giá và sớm có báo cáo lên Chính phủ, Quốc hội. Chúng tôi sẽ cố gắng trong thời gian tới cùng với địa phương trực tiếp thanh tra các doanh nghiệp có sai phạm lớn”, ông Hà nói thêm.