"Bỗng dưng" bị thu đất... không đền bù

Con đường nội bộ nằm trên phần đất đã có chủ quyền được gia đình bà Phương sử dụng nhiều năm qua, thế nhưng khi UBND quận 12 thu hồi lại không bồi thường một đồng nào...

Đó là câu chuyện của bà Nguyễn Thị Phương trú tại tổ 4, khu phố 2, Phường Tân Thới Hiệp, Quận 12, TP.HCM.

Mất đất vì mở đường làm lối đi

Trình bày với phóng viên Infonet, bà Phương cho biết gần 20 năm trước bà có mua năm lô đất có tổng diện tích hơn 9.000m2. Đến năm 1999, bà Phương được UBND Quận 12, TP.HCM cấp Giấy Chứng nhận quyền sử dụng đất cho diện tích đất nói trên.

Vì miếng đất rộng, để thuận lợi cho việc đi lại của gia đình, bà Phương bỏ tiền ra xây dựng con đường khang trang có chiều dài khoảng 300 mét, diện tích 1.271m2 đi qua phần đất của bà đã được cấp chủ quyền. Thời điểm này, một số hộ dân sống trong khu vực có nhu cầu đi lại trên con đường nên bà Phương đồng ý cho đi nhờ.

Bà Phương đứng trên con đường gia đình bà bỏ tiền xây dựng và nay đang đứng trước nguy cơ bị thu hồi.

Đến khoảng cuối năm 2012, lấy lý do bà Phương không thực sử dụng đất đúng mục đích và hiện trạng là đường giao thông đi lại trong khu vực, UBND Quận 12 đã ra quyết định thu hồi và không bồi thường. Mục đích thu hồi là để phục vụ công ích tại địa phương. Chính quyền còn đề nghị bà Phương giao nộp sổ đỏ cho cơ quan quản lý để điều chỉnh hồ sơ địa chính.

Bà Phương cho rằng quyết định thu hồi con đường của chính quyền địa phương là không hợp lý. “Từ bao năm qua đó là lối đi của gia đình tôi và căn cứ vào đâu chính quyền nói tôi không thực sự sử dụng con đường này? Còn nếu thu hồi để phục vụ công ích thì tại sao không bồi thường”, bà Phương phân trần.

Thu hồi đất có đúng quy trình?

Trả lời cho những khiếu nại này của bà Phương, UBND Quận 12 cho biết, qua kiểm tra cho thấy hiện trạng diện tích đất thu hồi là đường giao thông, có 13 hộ dân và 14 công ty đang sử dụng. Năm 2008, UBND quận đã phê duyệt đồ án quy hoạch chi tiết xây dựng Khu dân cư Phường Tân Thới Hiệp, con đường này chính là tuyến hẻm số 1767 Quốc lộ 1A. Chính quyền cho rằng quyết định thu hồi con đường là đúng và bác bỏ khiếu nại của bà Phương.

Theo bà Phương, việc chính quyền thu hồi con đường của gia đình bà thực chất là vì lợi ích của một công ty đầu tư bất động sản. Trước đó, vào năm 2002, Công ty cổ phần Đầu tư xây dựng và May thêu Tân Tiến (Công ty Tân Tiến) đầu tư xây dựng khu nhà ở tại Phường Tân Thới Hiệp, Quận 12 với sự chấp thuận của chính quyền địa phương.

Để làm hệ thống nước sạch, Công ty Tân Tiến nhờ bà Phương hỗ trợ cho xây dựng đường ống chạy qua con đường của gia đình bà. Nhưng bà Phương không đồng ý và đề nghị công ty thỏa thuận giá cả đền bù theo phần diện tích đất công ty sử dụng.

Bà Phương trình bày sự việc với phóng viên.

Trong thời gian Công ty Tân Tiến và bà Phương đang thỏa thuận thì UBND Quận 12 cho phép một công ty đào đường xây dựng đường ống trên con đường đi vào dự án. Bà Phương tiếp tục phản đối quyết liệt, đến đầu năm 2011 UBND Quận 12 ra văn bản nói rõ đề nghị Công ty Tân Tiến thỏa thuận phương án bồi thường đất cho bà Phương. Trường hợp hai bên không tự thỏa thuận được và có đơn khởi kiện thì tòa án sẽ giải quyết.

Thế nhưng khi bà Phương và Công ty Tân Tiến chưa đạt được thỏa thuận thì bất ngờ bà nhận được quyết định thu hồi đất từ UBND Quận 12.

Trao đổi với phóng viên, bà Lê Thanh Thảo, cán bộ Phòng Tài nguyên và Môi trường, Quận 12 cho biết, lý do quận thu hồi phần đất của bà Phương là do phần đất này bà không thực sử dụng, hiện tại là đường giao thông. Do đất cấp là đất nông nghiệp, hiện làm đường giao thông là không đúng.

Đầu tháng 8/2013, bà Phương đã khởi kiện quyết định hành chính về thu hồi đất của UBND Quận 12 đến TAND quận. Bà yêu cầu Tòa tuyên hủy Quyết định số 1029/QĐ-UBND ngày 14/11/2012 của UBND quận 12 vì cho rằng quyết định này không đúng pháp luật. Thế nhưng, tại phiên xử sơ thẩm, TAND Quận 12 đã bác yêu cầu khởi kiện của bà Phương.

Theo bà Phương, chưa có cơ quan nào thanh tra việc sử dụng đất của bà và việc quận phối hợp cùng phường tự khảo sát, ghi nhận hiện trạng là chưa đúng trình tự. Cũng theo bà Phương, phần đất đứng trước nguy cơ bị thu hồi của bà hiện có giá trị thị trường lên đến 7 tỷ đồng, việc này đang đẩy gia đình bà lâm vào hoàn cảnh khó khăn. Phải chăng UBND Quận 12 thu hồi đất của dân cho doanh nghiệp được hưởng lợi?

Luật sư Nguyễn Thúy Lệ Huyền (Đoàn Luật sư TP.HCM) nhận định, việc UBND Quận 12 thu hồi đất của bà Phương được căn cứ theo khoản 3 Điều 38 Luật Đất đai năm 2003 là “Sử dụng đất không đúng mục đích, sử dụng đất không có hiệu quả”. Như vậy, trước khi ban hành quyết định thu hồi đất thì phải có kết luận của thanh tra trong việc sử dụng đất của bà Phương theo điểm a khoản 1 Điều 132 Nghị định 181/2004/NĐ-CP của Chính phủ.

Theo quy định, trong thời hạn không quá 15 ngày làm việc kể từ ngày nhận được kết luận của thanh tra, cơ quan tài nguyên và môi trường có trách nhiệm thẩm tra, xác minh thực địa khi cần thiết; trình UBND cùng cấp quyết định thu hồi đất.

Vì vậy, nếu chưa có kết luận của thanh tra mà UBND đã ra quyết định thu hồi đất với lý do trên là chưa đúng trình tự, thủ tục theo quy định pháp luật. Còn nếu thu hồi đất với lý do sử dụng vào mục đích công cộng là để làm đường giao thông đi lại trong khu vực thì đây là trường hợp phải bồi thường, hỗ trợ, tái định cư cho người bị thu hồi.

Phương Anh Linh