DN gạo hủy thầu, không bán cho dự trữ Quốc gia: "Không hủy thầu thì phá sản"

Theo Tổng cục Dự trữ Nhà nước, đã có hàng loạt doanh nghiệp trúng thầu cung cấp gạo nhưng đã hủy thầu với tổng số lượng hơn 160.000 tấn gạo. Chính vì thế, đến nay, Tổng cục Dự trữ Nhà nước mới chỉ ký được 7.700 tấn gạo dự trữ, đạt 4% so với mục tiêu 190.000 tấn gạo mà Thủ tướng giao.

Lý do vì sao các doanh nghiệp lại hành xử như vậy?

Trả lời phóng viên, bà Trần Thị Loan, Giám đốc Công ty CP Lương thực Hà Nam Ninh (Hà Nam) cho biết, có 2 nguyên nhân khiến doanh nghiệp không thể ký hợp đồng dù đã trúng thầu dự trữ gạo quốc gia. Đó là doanh nghiệp phụ thuộc việc nhập gạo từ thương lái nên khi thị trường bất thường họ không thể thu mua gạo được. 

“Thông thường chúng tôi đấu thầu xong mới bắt đầu thu mua gạo, nhưng giá gạo bỗng tăng đột biến 2.000 đồng/kg, nghĩa là 1.000 tấn gạo sẽ mất thêm 2 tỷ. Cụ thể, giá gạo tại kho của thương lái hiện tại là 10.000-10.200 đồng/kg, cộng với vận chuyển nữa, ra đến miền Bắc là trên 11.000 đồng/kg. Còn nếu bán cho Tổng cục Dự trữ Nhà nước giá theo hợp đồng là 9.200 đồng/kg gạo, bao gồm cả thuế”, bà Loan cho hay.

Cũng theo bà Loan, ngoài giá gạo tăng, nhiều nơi tích trữ gạo, các yếu tố khác như tình hình dịch bệnh, cấm tụ tập đông người, trong khi đặc thù ngành gạo cần rất nhiều nhân công để bốc vác, đứng máy, kỹ thuật, thủ kho, đóng gói… khiến doanh nghiệp gặp nhiều khó khăn và buộc phải đưa ra quyết định hủy thầu.

“Nếu bán với giá 11.500-11.700 đồng/kg thì chúng tôi mới làm được, còn với giá cũ thì chúng tôi phá sản luôn. Việc đơn phương hủy như thế, Nhà nước xử lý như thế nào chúng tôi cũng đành phải chấp nhận. Dịch bệnh là bất khả kháng, nên chúng tôi mong Nhà nước khoan hồng, xem lại để doanh nghiệp đỡ thiệt thòi. 35 làm trong ngành gạo và 27 năm làm việc với Tổng cục Dự trữ Nhà nước, đây là lần đầu tiên trong đời chúng tôi mới phải hủy như thế này. Chúng tôi làm việc rất nghiêm túc nhưng giá tăng đột biến, cộng thêm dịch bệnh khiến doanh nghiệp không thể xử lý kịp. Nếu chúng tôi không hủy thầu thì doanh nghiệp sẽ chết, phá sản”, bà Loan giải thích. 

Tương tự, công ty TNHH Phát Tài cũng trúng thầu 17.940 tấn cung cấp gạo dự trữ quốc gia nhưng không ký hợp đồng. Trong khi doanh nghiệp này cũng đăng ký 5 tờ khai xuất khẩu, tổng khối lượng hơn 13.000 tấn.

Giải thích về việc này, ông Long, Chủ tịch HĐQT Công ty TNHH Phát Tài cho biết việc đăng ký tờ khai xuất khẩu gạo không liên quan đến việc doanh nghiệp hủy cung cấp gạo dự trữ quốc gia. 

“Doanh nghiệp đã ký hợp đồng xuất khẩu gạo với các đối tác từ trước và gạo xuất khẩu là gạo thơm, gạo tám chứ không phải là loại gạo 504 mà Tổng cục thu mua, vì thế không phải vì xuất khẩu mà doanh nghiệp hủy thầu trong nước”, ông Long nói.

Cũng theo ông Long, lý do các doanh nghiệp trong nước đồng loạt từ chối hoặc không đến ký hợp đồng cung cấp gạo dự trữ quốc gia vì giá gạo tăng đột biến, các doanh nghiệp không thu mua nổi, nếu ký hợp đồng thì doanh nghiệp sẽ lỗ nặng.

“So với lúc hủy thầu thì giá gạo hiện nay đã chênh hơn 1.000 đồng/kg. Với tình hình như thế chúng tôi giao không nổi, lỗ dữ lắm”, ông Long cho hay.

Ông Long cũng nói thêm, lúc trúng thầu 17.000 tấn, ông tính có thể mua kịp theo giá dự kiến trúng thầu vì thời gian còn dài nhưng dịch bệnh khiến giá gạo tăng vọt, mua không nổi.

Cuối cùng công ty đã phải họp bàn lại, chấp nhận mất 2% quỹ và đưa ra quyết định như vậy. 

“Bao nhiêu năm làm gạo, năm nào chúng tôi cũng cung cấp khoảng vài chục nghìn tấn gạo cho ngành dự trữ quốc gia nhưng năm nay phải hủy không ký hợp đồng thầu vì ảnh hưởng của dịch bệnh, thứ hai là giống lúa 504 trồng quá ít, khó mua, Campuchia lại đóng cửa sớm khiến gạo tăng giá. Trong khi đó, Tổng cục dự trữ Quốc gia chỉ mua gạo 504, chứ không mua gạo dài, gạo dẻo. Chính vì thế không chỉ chúng tôi mà hàng chục nhà thầu khác cũng phải bỏ”, ông Long nói.