Vì sao Mỹ ngừng sản xuất máy bay chiến đấu “mạnh nhất thế giới”?

Theo National Interest, mặc dù máy bay F-22 Raptor được coi là phi cơ chiến đấu mạnh bậc nhất trên thế giới, nhưng chính phủ Mỹ đã ngừng sản xuất máy bay này và chỉ có 187 chiếc được sản xuất.

Không có gì nghi ngờ rằng F-22 Raptor là một trong những loại máy bay chiến đấu lợi hại nhất từng được chế tạo. Vấn đề của nó là thời gian phát triển kéo quá dài, mãi đến khi đối thủ chính của Mỹ là Liên Xô tan rã được vài năm nó mới được đưa vào sử dụng.

Vì sao Mỹ ngừng sản xuất máy bay chiến đấu “mạnh nhất thế giới”? - ảnh 1

Máy bay chiến đấu F-22 của Mỹ.

Không chỉ có vậy, hai cuộc chiến tranh tại Iraq và Afghanistan cũng như sự thiếu hụt một đối thủ xứng tầm đối với Mỹ đã biến một phi cơ chiến đấu có trị giá 300 triệu USD thành “hàng thừa” trong mắt các chính trị gia. Khủng hoảng kinh tế toàn cầu cuối năm 2008 cũng là một nguyên nhân.

Máy bay F-22 Raptor được phát triển từ đầu những năm 1980. Nhằm đảm bảo sức mạnh trên không, Không quân Mỹ đã bắt đầu tìm kiếm một loại máy bay thay thế F-15C, lúc đó là loại phi cơ chiến đấu hàng đầu của Mỹ. Năm 1990, hai phiên bản máy bay YF-23 của hãng Northrop và YF-22 của Lockheed Martin đã được các quan chức thẩm định sau nhiều lần thử nghiệm, và YF-22 được chọn và trở thành F-22 Raptor sau này.

Ban đầu, Không quân Mỹ tin rằng họ sẽ chế tạo được 750 chiếc F-22 với chi phí ước tính khoảng 26,2 tỉ USD (tức 35 triệu USD mỗi chiếc). Đến năm 1990, khi Chiến tranh Lạnh gần như đã chấm dứt, chính phủ Bush cha đã cắt giảm số phi cơ sẽ được sản xuất xuống còn 648 chiếc. Đến năm 1998 con số này chỉ còn là 339 chiếc, và năm 2003 là 277 chiếc. Đến năm 2009, số máy bay sẽ được sản xuất lại bị cắt xuống chỉ còn 187 chiếc và sau đó hoạt động sản xuất đã bị chấm dứt.

Quá trình đưa máy bay vào sử dụng cũng rất dài. Dự án phát triển F-22 được bắt đầu vào năm 1981, nhưng mãi đến năm 1990 máy bay mới cất cánh lần đầu tiên, và đến năm 2005 phi cơ này mới được coi là có thể được đưa vào sử dụng. Trong khi đó, F-15 chỉ mất 7 năm để phát triển, từ năm 1965 đến 1972 và có thể được triển khai vào năm 1976.

Nói cách khác, F-22 mất hơn gấp đôi thời gian phát triển so với F-15. Trong khi đó Liên Xô tan rã vào năm 1991, khiến lực lượng không quân nước này bị chia cắt thành nhiều phần thuộc về các nước mới được thành lập. Các quốc gia này không có điều kiện để nâng cấp các phi cơ hiện có như MiG-29 và Su-30, và rất ít phi công vận hành các máy bay này có kinh nghiệm lâu năm trong những năm 1990. Điều này khiến các nhà sản xuất không vội vàng hoàn thiện F-22.

F-22 cũng có thể coi là nạn nhân của hai cuộc chiến tranh tại Iraq và Afghanistan. Chi phí khổng lồ mà Mỹ bỏ ra vào các cuộc xung đột này đã khiến việc phát triển một máy bay như F-22 trở thành một vấn đề. Không phải là loại vũ khí tham gia vào hai cuộc chiến trên, các nhà phát triển đã liên tục phải đấu tranh để ngân sách phát triển F-22 được đảm bảo.

Thời gian phát triển lâu dài cũng khiến F-22 vô tình vướng vào một cuộc cạnh tranh với F-35. Với chí phí rẻ hơn và được nhiều quan chức coi là có nhiều khả năng mà F-22 đang có, chính nó là một trong những nguyên nhân mà cựu Bộ trưởng Bộ Quốc phòng Mỹ Robert Gates đề xuất chấm dứt phát triển F-22. Khi đó ông Gates dự đoán rằng Mỹ sẽ có 1.700 chiếc F-35 vào năm 2025, một con số mà này được coi là không thể đạt được sau hàng loạt vấn đề kỹ thuật và những chi phí phát sinh không lồ trong phát triển.

Vì sao Mỹ ngừng sản xuất máy bay chiến đấu “mạnh nhất thế giới”? - ảnh 2

Phi cơ F-22 đã bị ngừng sản xuất vào năm 2009.

Cuối cùng, năm 2008, Mỹ lâm vào cuộc khủng hoảng kinh tế tồi tệ nhất kể từ sau thời Đại suy thoái, khi GDP của Mỹ giảm 8% trong năm 2009, năm mà F-22 bị ngừng sản xuất. Cuộc khủng hoản này kéo dài đến năm 2010 và Mỹ vẫn đang phải khắc phục những hậu quả của nó. Điều này khiến Mỹ càng tập trung vào những hiểm họa trước mắt và giảm bớt đầu tư vào các loại vũ khí của tương lai.

Tám năm sau khi dự án F-22 bị chấm dứt, nhiều ý kiến trái chiều được đua ra về quyết định này. Việc F-22 ngừng sản xuất đã giúp Mỹ có ngân sách để cung cấp cho những chương trình quan trọng khác. Có thể nói rằng nhiều sinh mạng đã được cứu nhờ có hàng tỉ USD được cấp cho chương trình phát triển xe chống mìn đặc dụng (MRAP) của Mỹ.

Tuy nhiên, tình hình thế giới đã thay đổi trong 8 năm qua. Không quân Nga và Trung Quốc đều đang phát triển nhanh chóng. Hiên đang có 3 chiếc phi cơ thế hệ thứ năm mà hai nước này đang chế tạo, đó là J-20 và J-31 của Trung Quốc và PAK FA T-50 của Nga. Những phi cơ này không tồn tại vào năm 2009, khi ông Gates chấm dứt sản xuất F-22. Nhiều người cho rằng Bộ Quốc phòng Mỹ đã để mất một loại vũ khí có thể đẩy lùi những đối thủ của mình trong tương lai.

Có nhiều lý do F-22 bị ngừng sản xuất, nhưng sau cùng chính thời gian phát triển kéo dài đã khiến nó phải chịu nhiều vấn đề. Dự án Tàu chiến Cận bờ (LCS) của Mỹ, nay đã mất 10 năm để chế tạo nhưng vẫn chỉ sử dụng được một khẩu cỡ nòng 157mm, cũng được coi là có số phận tương tự. F-22 sẽ không phải là loại vũ khí lợi hại cuối cùng mà Mỹ phải “cắn răng” ngừng phát triển.

Anh Tuấn (lược dịch)

Khoảnh khắc lính dù Nga bắn hạ UAV 'khủng' của Ukraine

Một lính dù Nga đã tìm được cách dùng súng ngắn bắn hạ thành công một máy bay không người lái (UAV) mang chất nổ của Ukraine.

Video Nga công phá 2 hệ thống tên lửa Mỹ ở tây nam Ukraine

Bộ Quốc phòng Nga vừa công bố đoạn video quay cảnh quân đội nước này tấn công, phá hủy 2 hệ thống tên lửa đất đối không Patriot do Mỹ chế tạo ở vùng Odessa, tây nam Ukraine.

Dàn tên lửa hiện đại của Nga trở thành ‘khắc tinh’ của F-16 ở Ukraine

Dàn tiêm kích F-16 mà các nước NATO hứa chuyển cho Ukraine sẽ bị các tên lửa hiện đại của Nga săn lùng, và tiêu diệt giống như cuộc tấn công đã phá hủy 5 chiếc Su-27 gần đây.

Nga hé lộ phiên bản xuất khẩu của hệ thống phòng không tầm ngắn Komar

Hệ thống tên lửa phòng không tầm ngắn Komar của Nga cung cấp khả năng phòng thủ tầm ngắn cho tàu chiến nhỏ và tàu hỗ trợ có lượng giãn nước lên tới 50 tấn.

Nga lần đầu ra mắt xuồng không người lái tại triển lãm quốc phòng

Nga vừa ra mắt xuồng không người lái “Vizir”, “Orkan”, “BEK-1000” tại Triển lãm Quốc phòng Hàng hải quốc tế FLEET-2024.

Video UAV Nga phóng lưới 'tóm gọn' UAV của Ukraine

Quân đội Nga đã triển khai loại máy bay không người lái (UAV) mang tên Setkomet có khả năng phóng lưới để "bắt" các UAV của Ukraine.

FPV Nga truy đuổi, hạ gục xe tăng Mỹ viện trợ cho Ukraine trong đêm

Một binh sĩ điều khiển máy bay không người lái góc nhìn thứ nhất (FPV) của Nga kể lại vụ truy đuổi, tấn công phá hủy xe tăng Abrams do Mỹ viện trợ cho Ukraine vào ban đêm.

Nữ hành khách người Việt khỏa thân ở sân bay Philippines vì bị phạt quá hạn visa

Một nữ hành khách người Việt đã bất ngờ khỏa thân tại sân bay Ninoy Aquino (Philippines) sau khi được yêu cầu trả thêm phí quá hạn visa.

Video lữ đoàn biệt kích Ukraine vô hiệu hóa xe tăng ‘mai rùa’ Nga bằng UAV

Chỉ với những chiếc UAV cảm tử, Lữ đoàn biệt kích biệt lập số 71 Ukraine đã khiến xe tăng ‘mai rùa’ của Nga hư hại nặng.

Video Ukraine phóng tên lửa nước ngoài, phá hủy S-400 của Nga ở Donetsk

Quân đội Ukraine đã phóng tên lửa đạn đạo ATACMS, phá hủy hệ thống phòng không S-400 Triumf của Nga ở khu vực Donetsk.

Đang cập nhật dữ liệu !