Tầm soát bệnh bằng CT scan trên người khỏe: Chỉ lợi ích cho... các bệnh viện!

Theo bác sĩ Nguyễn Triệu Vũ, trưởng khoa Ung bướu – Bệnh viện Quận Thủ Đức, TP.HCM cho rằng việc lạm dụng chụp CT scan để tầm soát bệnh không tốt như nhiều người nghĩ.

Chụp CT có phát hiện được ung thư?

Lợi ích của bệnh viện

Anh Nguyễn Thanh T. (Ba Đình, Hà Nội), do có nhu cầu tầm soát ung thư nên anh được tư vấn chụp cắt lớp vi tính 256 dãy. Mỗi nơi có một mức giá khác nhau. Cụ thể, tại Bệnh viện Bạch Mai, chi phí cho chụp cắt lớp vi tính 256 dãy toàn thân có giá khoảng 6,6 triệu đồng/lần; tại Bệnh viện Hữu nghị có giá khoảng 8,6 triệu đồng/lần.

Anh T. cho biết được bạn bè khoe tầm soát ung thư phải chụp CT 256 dãy mới thể hiện hết được cơ thể mình như thế nào. Nhiều người còn nói chẻ cơ thể thành từng mảnh truy tìm ung thư.

Tuy nhiên, bác sĩ Vũ cho rằng quan niệm như anh T. hoàn toàn sai vì không bác sĩ nào khuyến cáo chụp CT để tầm soát bệnh trên người bình thường.

Theo bác sĩ Vũ, chụp cắt lớp điện toán (CT scan) là thành tựu quan trọng trong chẩn đoán, đánh giá, hướng dẫn và theo dõi diễn tiến bệnh. Tuy nhiên hiện nay CT scan đang được quảng bá như là một phượng tiện tầm soát các bệnh lý khác nhau trên người khỏe mạnh nhằm phát hiện bệnh sớm hơn, tăng khả năng trị bệnh, đây là thông tin rất hấp dẫn nhưng không đúng sự thật.

Cơ quan quản lý thực phẩm và dược phẩm Mỹ (FDA) là nơi chịu trách nhiệm về tính an toàn và hiệu quả của các thiết bị y tế tại Mỹ trong đó có CT scan, cho biết hiện không có chứng cứ khoa học ủng hộ việc dùng CT scan toàn thân nhằm phát hiện bệnh cho người bình thường khỏe mạnh.

FDA cũng nêu rõ họ nghiêm cấm các nhà sản xuất thiết bị CT scan quảng cáo cho việc dùng CT scan toàn thân tầm soát bệnh nhưng không thể tác động đến các bác sĩ lâm sàng, đây là cơ hội cho sự bùng phát của các “dịch vụ khám sức khỏe cao cấp”, “chụp cắt lớp toàn thân tầm soát ung thư” …trong đó có Việt Nam với hiệu quả mơ hồ nhưng mang lại lợi ích lớn cho các cơ sở y tế.

Những năm qua, bác sĩ Vũ cho rằng người dân đều muốn chụp CT để tầm soát bệnh trong đó có ung thư. Thực tế hiện nay, trong việc sử dụng CT tầm soát bệnh các chuyên gia đều bỏ ngỏ các câu hỏi như CT scan toàn thân có giúp xác định rõ người khỏe mạnh và người mắc bệnh.

Trường hợp thứ hai, khi có các “dấu hiệu bất thường” có dẫn đến các xét nghiệm tốn kém hoặc điều trị mà tự bản thân các dấu hiệu đó không gây tác hại đáng kể đến bệnh nhân. Ví dụ các nốt xơ tại phổi có thể theo bệnh nhân suốt đời mà không gây bất kỳ nguy hại nào, tuy nhiên khi “bị” phát hiện có thể kéo theo một số xét nghiệm như sinh thiết, và các biến chứng do xét nghiệm gây ra như chảy máu, tràn dịch, tràn khí …

Ngoài ra, có những trường hợp đi tầm soát chỉ lạm dụng vào CT mà bỏ quên đi một số xét nghiệm trong ung thư khác. Ví dụ một bệnh nhân có kết quả CT scan “bình thường” và nghĩ rằng mình khỏe bỏ qua các tầm soát như phết tế bào cổ tử cung trong sàng lọc ung thư cổ tử cung.

Liều thuốc ảo

 

Nhiều người cứ nghĩ việc kiểm tra toàn thân sẽ giúp họ ăn ngon ngủ yên, một liều thuốc an thần. Còn bác sĩ Vũ cho rằng giống như tất cả các xét nghiệm khác, CT scan cũng có nhiều điểm yếu, dương tính giả (không bệnh thành có bệnh), âm tính giả (có bệnh mà không phát hiện được), điều này luôn tồn tại ở tất cả các loại xét nghiệm do hạn chế cố hữu của kỹ thuật (chẳng hạn CT scan không có ưu thế trên mô mềm do đó không ai dùng CT scan để tầm soát ung thư vú), trình độ của bác sĩ, với tình trạng quá tải hiện nay nhất là các bệnh viện công thì việc bác sĩ bỏ ra hàng giờ để đánh giá một CT scan toàn thân trên người khỏe mạnh là đều khó thực hiện…

Thêm nữa, CT scan phát ra nhiều bức xạ đối với người chụp và tự nó đã là một nguy cơ gây ung thư mặc dù không cao. Do đó người chụp sẽ phải đối phó với các rủi ro nêu trên mà lợi ích thì không rõ.

Các điểm cần lưu ý về CT scan toàn thân tầm soát bệnh:

- CT scan toàn thân chưa được chấp thuận là phương tiện tầm soát bệnh

- Các hiệp hội y khoa chưa ủng hộ dùng CT scan toàn thân cho người bình thường khỏe mạnh.

- Tầm soát nên hướng vào nhóm đối tượng và vị trí cụ thể, chẳng hạn tầm soát ung thư phổi chỉ dành cho những người lớn tuổi, hút thuốc lá nhiều năm.

- Bức xạ từ CT scan có thể gây tăng nguy cơ mắc ung thư sau này dù tỷ lệ rất thấp.

Tầm soát ung thư không chỉ là một, hai hoặc nhiều xét nghiệm theo thời vụ là một hệ thống theo dõi, xử trí trong nhiều năm. Việc thực hiện xét nghiệm mang tính cầu may, hú họa chỉ gây thêm tốn kém và hậu quả.

Bác sĩ Vũ khuyến cáo không nên quá lạm dụng và quá tin tưởng vào các xét nghiệm vì hiện nay không có một xét nghiệm nào giúp pháp hiện chính xác tuyệt đối ung thư.

Duy trì lối sống khỏe mạnh, chích ngừa viêm gan siêu vi B và virus gây u nhú (HPV) là cách tốt giúp giảm nguy cơ ung thư gan và ung thư cổ tử cung. Chú ý đến những thay đổi của cơ thể như khối u ở vú hoặc ra máu âm đạo bất thường, đi cầu ra máu…để đến bệnh viện khám sớm là cách tốt để bảo vệ cơ thể.


Khánh Ngọc
 
List comment
 
 
Phát hiện 3 ca mắc COVID-19 là người trở về từ Kuwait, Việt Nam có 352 ca
icon

Bản tin lúc 18h ngày 24/6 của Ban Chỉ đạo Quốc gia Phòng chống dịch COVID-19 cho biết đã phát hiện thêm 3 trường hợp mắc COVID-19 là người trở về từ Kuwait, được cách ly ngay khi nhập cảnh, không có nguy cơ lây nhiễm ra cộng đồng. 

 
 
Cứu cụ bà 73 tuổi bị chảy máu ồ ạt sau 20 năm tự chữa u
icon

Bệnh viện Ung Bướu Hà Nội vừa phẫu thuật thành công cắt bỏ khối ung thư vú “khủng” đường kính lên đến 15 cm cho một cụ bà 73 tuổi đã mang khối u suốt 20 năm và chỉ đến viện khi bị lở loét, chảy máu ồ ạt.

 
 
Bộ Y tế cấp số lưu hành cho máy thở của Vingroup
icon

Ngày 20/6/2020 Bộ Y tế ra quyết định số 2591/QĐ-BYT, cấp số đăng ký lưu hành cho máy thở Vsmart VFS-510, do Công ty Cổ phần nghiên cứu và sản xuất Vinsmart, thuộc Tập đoàn Vingroup phát triển.

 
 
Bệnh viện Đà Nẵng: Ghép thận thành công 2 ca giai đoạn cuối nhập viện cùng ngày
icon

Trưa 24/6, Bệnh viện Đà Nẵng chính thức báo tin vui, vừa tiến hành thành công 02 ca ghép thận cho 02 bệnh nhân bị suy thận mạn giai đoạn cuối, nhập viện cùng ngày.

 
 
Cách mix đồ cực chất của hot girl được Quang Hải 'để mắt'
icon

Xuất hiện trong đoạn chat giữa Quang Hải và bạn đang xôn xao những ngày qua, hotgirl Thảo Nguyễn nhận được sự quan tâm rất lớn từ cộng đồng mạng. Bên cạnh nhan sắc xinh đẹp quyến rũ, phong cách thời trang của cô cũng gây ấn tượng mạnh mẽ.

 
 
Sinh viên trồng 'nấm thức thần', loại nấm nguy hiểm tới mức nào?
icon

Psilocine và Psilotcin có trong 'nấm thức thần' (nấm ma tuý) sẽ gây kích thích, ức chế thần kinh từ đó tạo ra ảo giác đối với người sử dụng… làm mất kiểm soát về hành vi.

 
Nhã Phương làm gì để có eo thon, không mỡ thừa?
icon

Dù bận rộn, nữ diễn viên vẫn dành 1-2 giờ mỗi sáng để tập luyện.

 
Quang Hải ăn mặc giản dị vẫn 'hút' fan nữ
icon

Với chiều cao khiêm tốn 1m68 và thân hình săn chắc cùng gương mặt điển trai, cầu thủ Quang Hải xây dựng cho mình phong cách ăn mặc giản dị mà vẫn vô cùng thu hút, đặc biệt là đối với các bạn nữ.

 
Sửa chữa trái tim cho em bé chào đời được 15 giờ tuổi
icon

Bệnh nhi Nguyễn Minh H (sinh ngày 13/05/2020, địa chỉ Nam Từ Liêm, Hà Nội) bị dị tật tim bẩm sinh tứ chứng Fallot phức tạp. Bệnh viện Nhi Trung ương đã tiếp nhận và phẫu thuật thành công cho bệnh nhi từ lúc 15 giờ tuổi.

 
Diện váy áo gợi cảm, Hoa hậu Kỳ Duyên 'thiêu đốt' ngày hè
icon

Hoa hậu Kỳ Duyên khoe dáng gợi cảm với những đường cong quyến rũ trong các trang phục lấy cảm hứng từ mùa hè xứ nhiệt đới.