Tầm bóp: Loài cây hoang dại đang được ưa chuộng, tác dụng và những nhầm lẫn

Theo Lương y Vũ Quốc Trung cây tầm bóp trong đông y là cây thuốc có tác dụng chữa bệnh, lá cây tầm bóp dùng làm rau xanh ăn và quả có tác dụng thanh nhiệt tiêu đờm.

Quả tầm bóp

Tầm bóp là cây thân thảo, cao từ 50 - 90cm, có nhiều cành nhánh. Lá tầm bóp mọc so le, hình bầu dục, chia thùy hoặc không. Hoa tầm bóp mọc đơn độc, có cuống mảnh. Quả tầm bóp mọng, tròn, nhẵn, lúc chưa chín có màu xanh, khi chín có màu đỏ. Quả có đài bao quanh bên ngoài, nhiều hạt. Tầm bóp ra hoa kết quả quanh năm, các bộ phận trên cây đều có thể sử dụng để làm thuốc.

Cây tầm bóp vị đắng, tính mát, không độc, tác dụng thanh nhiệt lợi thấp, khu đàm, chỉ khái, nhuyễn kiên tán kết. Rau tầm bóp có thể chế biến thành nhiều món ăn và đều mang đến hương vị rất lạ, hơi đắng nhưng thanh và mát. Tầm bóp luộc, nấu, xào với thịt đều rất hấp dẫn. Trong các bữa tiệc chung vui gia đình, bạn bè, tầm bóp cũng xuất hiện cùng với món lẩu. Tầm bóp không chỉ sạch mà còn rất tốt cho sức khỏe. Vì tính mát của rau nên rau có hiệu quả rất tốt cho việc chữa trị các bệnh dạ dày, giải nhiệt và trị mụn nhọt.

Giá trị nhất của cây tầm bóp là quả tầm bóp. Quả có hình tròn nhỏ như quả cà, bên ngoài được bao bọc một lớp vỏ bọc mỏng, giống hình lồng đèn nên ở một vài nơi, tầm bóp còn được gọi là cây đèn lồng hay thù lù cạnh. Kho bóp quả tầm bóp, vỏ bọc của quả bị thủng sẽ phát ra tiếng bốp nghe rất vui tai. Theo Đông y, quả tầm bóp vị chua, tính bình tác dụng thanh nhiệt, tiêu đờm.

Khi chín quả sẽ có màu đỏ rất đẹp, vị hơi chua, có thể chế biến làm mứt, thậm chí làm thuốc chữa bệnh. Những quả tầm bóp này có tác dụng rất tốt trong việc giải nhiệt, chữa các bệnh về thận, bài tiết, chữa ho, tiêu đờm,…
Tầm bóp còn được dùng trị cảm sốt, yết hầu sưng đau, ho nhiều đờm, phiền nhiệt nôn nấc. Dùng 20-40g khô sắc uống. Dùng ngoài trị nhọt vú, đinh độc: Dùng 40-80g cây tươi giã vắt lấy nước cốt uống, bã thì dùng đắp; hoặc nấu nước rửa. Quả Tầm bóp ăn được và dùng chữa đờm nhiệt sinh ho, thủy thũng và đắp ngoài chữa đinh sang, rễ tươi nấu với tim lợn, chu sa dùng ăn chữa được chứng đái đường.

Ở Ấn Độ, toàn cây được sử dụng làm thuốc lợi tiểu; lá được dùng trị các rối loạn của dạ dày.

Bài thuốc có thể dùng từ cây tầm bóp

Sau đây là một số bài thuốc cây tầm bóp theo sự giới thiệu của lương y Vũ Quốc Trung:
Cây tầm bóp trị nhọt vú, đinh độc: Dùng 40 - 80gr cây tươi giã vắt lấy nước uống, bã thì dùng đắp hoặc nấu nước rửa vết đau hàng ngày.

 

Cây tầm bóp trị viêm họng, khan tiếng, ho khan, ho có đờm đặc, trị tiểu ít, ban đỏ, thủy đậu, bệnh tay chân miệng: Dùng 15 - 30gr cây tầm bóp khô (tươi 50 - 100gr) sắc uống trong ngày. Dùng 3 - 5 ngày liền.

Cây tầm bóp trị đái tháo đường: Rễ cây tầm bóp tươi (20 - 30gr) nấu với tim lợn và chu sa, cách 1 ngày dùng 1 lần, uống từ 5 - 7 ngày.

Dễ nhầm cây tầm bóp với cây lu lu

Cây lu lu đực dễ nhầm với cây tầm bóp

Hiện nay rất nhiều người quan tâm đến việc có mấy loại cây tầm bóp. Và nhiều người cũng nhầm lẫn cây lu lu đực với cây tầm bóp. Trong bộ sách “Những cây thuốc và vị thuốc Việt Nam” của tác giả giáo sư tiến sĩ Đỗ Tất Lợi, nhà xuất bản Y học Hà Nội 2004, trang 140 thì mô tả loài cây lu lu với những đặc điểm khá chi tiết cũng như công dụng lưu ý.

Lu lu là cây thân thảo cao khoảng 0,5-0,8m, thân cây có thể có nhiều cạnh. Lá mọc đơn, phiến lá hình bầu dục hoặc hình trứng dài 4-15cm, rộng 2-3cm, đặc điểm này rất dễ nhầm lẫn với các loài thuộc chi Tầm bóp (Physalis). Hoa thường mọc thành chùm với tự hoa dạng tán, tự hoa không mọc ra từ nách lá như các loài Tầm bóp (Physalis) mà mọc ra ở phía trên của nách lá. Quả hình cầu thành chùm, khi chín có màu đen. Loài này theo GSTS.Đỗ Tất Lợi nó mọc hoang dại khắp nơi, toàn bộ cây Lu lu đực đều có chứa chất độc Solanin.

Có nhiều sự trùng hợp hoặc nhầm lẫn trong tên gọi Tầm bóp, do vậy loài Lu lu đực này đôi khi vẫn thường được sử dụng trái chín để ăn như một số loài Tầm bóp. Báo cáo của Trung tâm An toàn và sức khỏe nghể nghiệp Canada (CCOHS) hợp tác Chương trình quốc tế về An toàn hóa chất (IPCS) thì ở quả xanh của loài Lu lu đực chứa nhiều độc tố Solanin hơn cả. Người ta cũng cảnh báo rằng ở lá của nó còn có chứa chất Nitrate. Nếu ăn phải một lượng lớn các quả còn xanh và lá tươi của loài cây này, sau 6-12 tiếng có thể xảy ra các hiện tượng như sốt vã mồ hôi, nôn mửa, đau bụng, tiêu chảy, rối loạn hô hấp, buồn ngủ.
Việc sử dụng Lu lu đực theo tác giả Đỗ Tất Lợi thì nó nên được luộc thay nước qua một vài lần để đảm bảo an toàn tuyệt đối khi muốn dùng nó như là thực phẩm chế biến món ăn. Ngoài ra nếu ăn quả, chỉ được phép ăn quả chín và ăn số lượng ít. Đối với vai trò trong y học, nước sắc cây có thể dùng làm nước rửa vết thương, mẩn ngứa hay vết bỏng. Với dịch ép của cây tùy vào liều lượng có thể dùng trong điều trị gan hoặc bệnh ngoài da vẩy nến. Trong truyền thống sử dụng thảo dược miền bắc Ấn Độ ghi nhận nước luộc cây này và quả chín nếu dùng lượng vừa phải có công dụng giảm bớt một số bệnh về gan bao gồm vàng da.
Như vậy chúng ta chỉ nên ăn trái đối với loài Tầm bóp cạnh, chỉ ăn rau đã qua luộc thay nước trước khi xào đối với loài Thù lu đực.

Khánh Ngọc
Chủ đề :
 
List comment
 
 
Cứu cụ bà 73 tuổi bị chảy máu ồ ạt sau 20 năm tự chữa u
icon

Bệnh viện Ung Bướu Hà Nội vừa phẫu thuật thành công cắt bỏ khối ung thư vú “khủng” đường kính lên đến 15 cm cho một cụ bà 73 tuổi đã mang khối u suốt 20 năm và chỉ đến viện khi bị lở loét, chảy máu ồ ạt.

 
 
Bộ Y tế cấp số lưu hành cho máy thở của Vingroup
icon

Ngày 20/6/2020 Bộ Y tế ra quyết định số 2591/QĐ-BYT, cấp số đăng ký lưu hành cho máy thở Vsmart VFS-510, do Công ty Cổ phần nghiên cứu và sản xuất Vinsmart, thuộc Tập đoàn Vingroup phát triển.

 
 
Bệnh viện Đà Nẵng: Ghép thận thành công 2 ca giai đoạn cuối nhập viện cùng ngày
icon

Trưa 24/6, Bệnh viện Đà Nẵng chính thức báo tin vui, vừa tiến hành thành công 02 ca ghép thận cho 02 bệnh nhân bị suy thận mạn giai đoạn cuối, nhập viện cùng ngày.

 
 
Cách mix đồ cực chất của hot girl được Quang Hải 'để mắt'
icon

Xuất hiện trong đoạn chat giữa Quang Hải và bạn đang xôn xao những ngày qua, hotgirl Thảo Nguyễn nhận được sự quan tâm rất lớn từ cộng đồng mạng. Bên cạnh nhan sắc xinh đẹp quyến rũ, phong cách thời trang của cô cũng gây ấn tượng mạnh mẽ.

 
 
Sinh viên trồng 'nấm thức thần', loại nấm nguy hiểm tới mức nào?
icon

Psilocine và Psilotcin có trong 'nấm thức thần' (nấm ma tuý) sẽ gây kích thích, ức chế thần kinh từ đó tạo ra ảo giác đối với người sử dụng… làm mất kiểm soát về hành vi.

 
 
Nhã Phương làm gì để có eo thon, không mỡ thừa?
icon

Dù bận rộn, nữ diễn viên vẫn dành 1-2 giờ mỗi sáng để tập luyện.

 
Quang Hải ăn mặc giản dị vẫn 'hút' fan nữ
icon

Với chiều cao khiêm tốn 1m68 và thân hình săn chắc cùng gương mặt điển trai, cầu thủ Quang Hải xây dựng cho mình phong cách ăn mặc giản dị mà vẫn vô cùng thu hút, đặc biệt là đối với các bạn nữ.

 
Sửa chữa trái tim cho em bé chào đời được 15 giờ tuổi
icon

Bệnh nhi Nguyễn Minh H (sinh ngày 13/05/2020, địa chỉ Nam Từ Liêm, Hà Nội) bị dị tật tim bẩm sinh tứ chứng Fallot phức tạp. Bệnh viện Nhi Trung ương đã tiếp nhận và phẫu thuật thành công cho bệnh nhi từ lúc 15 giờ tuổi.

 
Diện váy áo gợi cảm, Hoa hậu Kỳ Duyên 'thiêu đốt' ngày hè
icon

Hoa hậu Kỳ Duyên khoe dáng gợi cảm với những đường cong quyến rũ trong các trang phục lấy cảm hứng từ mùa hè xứ nhiệt đới.

 
2 – 3 triệu người bị lác mắt: Chuyên gia chỉ ra 6 dấu hiệu cần nhớ
icon

Mắt lác ở trẻ em ngày càng gia tăng và nhiều cha mẹ thường chủ quan nghĩ do di truyền không cho đi khám dẫn tới nhiều tật khúc xạ.