Những món kiêng kỵ trong ngày Tết

Món ăn kiêng kỵ ngày Tết không biết có từ bao giờ nhưng vẫn chiếm vị trí quan trọng trong văn hóa tín ngưỡng của người dân.

Người ta làm theo lệ tục từ một lẽ rất đơn giản: “Có thờ có kiêng, có kiêng có lành”

Bắc – Trung – Nam đều kiêng kỵ

Nhà thơ, nhà nghiên cứu văn hóa dân gian Dương Thuấn với vốn sống phong phú, nhìn nhận vấn đề kiêng kỵ dưới cái nhìn khá sắc bén: Kiêng kỵ xuất phát từ nhiều yếu tố, có thể do ăn cái gì đó xảy ra chuyện không vui nhiều lần, người xưa rút kinh nghiệm thành kiêng. Có thể ban đầu chỉ là sự kiêng kỵ của một người, một nhóm người nhưng sau đó trở thành ký ức của cả một cộng đồng, một dân tộc. Thậm chí, phần lớn không hiểu gì về nguồn gốc nhưng rồi họ cứ thế kiêng theo.

Những món kiêng kỵ trong ngày Tết - ảnh 1

Cả ba miền Bắc – Trung – Nam đều kiêng mực vào những ngày đầu năm.

Cả ba miền Bắc – Trung – Nam đều kiêng ăn thịt chó, ăn mực vào những ngày đầu năm vì sợ “đen” cả năm, kiêng ăn thịt vịt vì sợ tán đàn cả năm kêu quạc quạc… Người miền Trung kiêng ăn trứng vịt lộn, cá mè,… vì sợ đen đủi, hãm tài. Người miền Nam kiêng ăn tôm vì sợ đi… giật lùi như tôm, công việc sang năm sẽ lùi chứ không tiến tới, không ăn cua vì sợ ngang như cua, con cái khó dạy, công việc cũng không tiến tới được…

Món kiêng kỵ nhiều khi chỉ dơn thuần xuất phát từ âm đọc chệch của mỗi vùng miền, như người miến Nam kiêng chuối vì có âm đọc chệch là chúi (chúc xuống chứ không tiến lên). Vì vậy bàn thờ ngày Tết, người miền Nam không bày chuối trên mâm ngũ quả. Người miền Trung không chọn quả đu đủ vì phát âm vùng này nghe như “thù đủ”. Người miền Nam tránh cam vì cho rằng “quýt làm cam chịu” – oan sai cả năm ; kiêng quả lê vì sợ lê lết…

Món kiêng của người vùng cao

Theo nhà thơ Dương Thuấn – một người sinh ra và lớn lên ở vùng núi Tây Bắc, tục kiêng kỵ về món ăn với người vùng cao cũng phong phú , đa dạng và phía sau mỗi món kiêng đều có những tích cổ, những bí mật dòng tộc riêng.

 

Những món kiêng kỵ trong ngày Tết - ảnh 2

Cá mè , trứng vịt lộn thường là những món người dân kiêng ăn vào đầu năm mới .

Những món kiêng kỵ trong ngày Tết - ảnh 3

Với con người, chó là vật nuôi không chỉ trung thành mà còn rất tinh khôn. Vì vậy, nhiều dân tộc vùng cao không ăn thịt chó. Khi còn sống, Hòa thượng Thích Thanh Tú đã hé mở về quan niệm này rằng, đạo Phật không sát sinh và luôn trưởng dưỡng lòng từ bi. Có thể những người bán thịt chó phạm tội sát sinh nên đầu tháng họ đi chùa cầu xin trời Phật tha tội. Đi chùa thì phải nghỉ bán hàng vì thế họ đã nghĩ ra đầu năm, đầu tháng kiêng ăn thịt chó. Nhưng nghỉ mâý ngày đầu năm, đầu tháng thiệt hại tiền bạc. Để bù lại, họ tung tin cuối tháng ăn thịt chó sẽ giải được đen. Dân Việt dễ tin, người nọ truyền tai người kia và cuối cùng trở thành quan niệm thường trực. Đây cũng là một cách lý giải, trong khi chưa có lý giải nào thuyết phục hơn, lý do này khiến không ít người tin, làm theo và thịt chó thành món kiêng kị những ngày đầu năm, đầu tháng.

Người dân tộc Tày, Nùng trong nhà có người mất chưa qua 120 ngày thì tết cũng như ngày bình thường kiêng ăn bánh gio. Vì khi đưa người chết vào quan tài, bao giờ họ cũng đốt thóc, đốt ngô thành gio, bỏ vào quan tài dày khoảng 20 cm sau đó mới để xác lên trên, đậy quan tài lại. Người Tày, Nùng quan niệm, nếu ăn bánh gio (tro) là không biết thương người đã mất và người ăn cũng bị đánh giá là không được dạy dỗ.

Vời người Tày, Nùng từ 28 tết đến hết 3 ngày Tết không bao giờ to tiếng với nhau. Trẻ con có hư cũng không được mắng chửi, chỉ nhắc nhở nhẹ nhàng. Trâu có phá nương cũng không được đánh mà chỉ đuổi đi vì quan niệm nếu đánh người, đánh vật thì mình truyền hết sinh khí cho người đó, con vật đó. Ăn cái gì cũng không được ăn tục (ăn vừa phải – số lượng ít). Người Tày, Nùng cũng kiêng chuyện khách đến nhà mời không ăn, ngay cả no bụng cũng không được từ chối , không ăn nhiều thì ăn ít. Nếu khách không ăn, chủ nhà sẽ nghĩ khách không trọng tấm lòng của họ.

Trong 3 ngày tết của người Mông, đặc biệt là người Mông ở Mộc Châu , Sơn La – xứ rau vùng Tây Bắc - có tục lệ kiêng không ăn rau. Theo giải thích, trong cả năm trời, người Mông rất vất vả nên Tết không ải phải làm gì, chỉ ăn chơi, tận hưởng thành quả làm ra cả năm trời. Trong mâm cỗ của mình, người Mông chỉ bày các món được làm từ thịt lợn, tuyệt đối không có rau xanh. Trong 3 ngày này, người Mông không mua bán, không tiêu tiền, với tín ngưỡng giữ lại của cải, tiền bạc trong gia đình, phụ nữ không được cầm kim chỉ để khâu vá để có vày lành, váy đẹp mặc cả năm.

Ở Đại Từ, Thái Nguyên có tục kiêng cho người dưới ăn đầu gà, nhất là trong ngày Tết. Theo đó, người nào có vị trí quan trọng nhất, khách quan trọng nhất sẽ được gia chủ gắp cho cái đầu gà để thể hiện sự yêu mến, kính trọng. Nhiều người không biết lệ, nhận được sự “ưu ái” này thì phát hoảng nhưng không ăn thì cứ phải để trong bát, không dược bỏ ra.

Nhà thơ Dương Thuấn phân tích: “Người Việt có câu “Có thờ có thiêng, có kiêng có lành” nhưng kiêng liệu có lành không thì chưa có trường hợp cụ thể nào chứng minh được tính đúng sai của những món ăn cần kiêng kỵ đó. Tuy nhiên, điều cần phải thừa nhận rằng, do kiệng kỵ sớm đã ăn vào tiềm thức của mỗi người dân Việt Nên kiêng được trước hết rất tốt cho tâm lý”.

“Năm mới là thời khắc quan trọng nhất trong năm và thường tạo dấu ấn lớn cho cả năm trời, vì vậy nhiều người quan niệm rằng các cụ đã kiêng thì mình không nên làm trái. Không ăn cái này sẽ có cái khác thay thế. Năm mới cứ ăn toàn những thứ tốt tinh thần phấn chấn thì sức khỏe tốt lên, làm ăn cũng theo đó mà thuận lợi, gia đình cũng hòa thuận, hạnh phúc hơn”, nhà thơ Dương Thuấn bày tỏ.

Nguồn: Gia đình Xã hội

Chủ đề :
 
List comment
 
 
Tác dụng tuyệt vời của nước gạo rang, mẹ bỉm sữa không nên bỏ qua
icon

Theo y học cổ truyền, nước gạo rang tốt cho sức khỏe, dễ hấp thu, đặc biệt là với người ốm, người già, người ăn uống không ngon miệng.

 
 
Điều tra bệnh nhân khám BHYT 80 lần trong 2 tháng: Quy định mỗi người được khám bao nhiêu?
icon

BHXH đã gửi cơ quan công an điều tra xác minh có hành vi trục lợi quỹ BHYT của bệnh nhân khám 80 lần trong 2 tháng không? Hiện không có quy định nào hạn chế số lần khám chữa bệnh của người tham gia bảo hiểm

 
 
Bệnh nhân khám BHYT 80 lần 2 tháng: Phải trả lại tiền, hình sự hóa nếu lạm dụng
icon

Từ trước tới nay đã có rất nhiều trường hợp khi rà soát lại thấy có hành vi trục lợi quỹ BHYT đều phải bồi hoàn lại quỹ cho cơ quan BHXH.

 
 
Không tinh trùng, tắc một bên vòi trứng, vợ chồng thầy giáo mừng rơi nước mắt sau 12 năm mòn mỏi mong con
icon

Đến giờ, cô giáo gần tứ tuần vẫn nhớ mãi khoảnh khắc lần đầu tiên nhìn thấy con, được ôm con trong vòng tay. Đó như một giấc mơ nhưng là giấc mơ có thật sau 12 năm khắc khoải mong con của anh chị.

 
 
Chấn thương của cầu thủ Hùng Dũng được xử lý thế nào, mất bao lâu có thể phục hồi?
icon

Với chấn thương của cầu thủ Hùng Dũng, GĐ Bệnh viện Thể thao Việt Nam cho rằng cần phải phẫu thuật để kết hợp xương, sau 9 tháng có thể tiến hành tháo đinh, tập phục hồi…

 
 
Bị ong vò vẽ tấn công, cụ ông 80 tuổi vào viện trong tình trạng phản ứng phản vệ mức độ nguy kịch
icon

Cụ ông 80 tuổi đến Khoa Cấp cứu - BVĐK  tỉnh Phú Thọ trong tình trạng phản ứng phản vệ mức độ nguy kịch (độ 3): lơ mơ, vệ sinh không tự chủ, đau dữ dội tại vị trí các vết đốt ...

 
Uống 50 viên thuốc chống trầm cảm, người phụ nữ suy hô hấp, rối loạn nhịp tim
icon

Uống một lúc khoảng 20 viên Amitriptyline và 30 viên Sulpiri (thuốc chống trầm cảm), người phụ nữ lơ mơ, gia đình đưa đến viện cấp cứu trong tình trạng nguy kịch, suy hô hấp, rối loạn nhịp tim, phải thở máy...

 
Chiều 23/3, có 1 ca mắc COVID-19 là người trở về từ Pháp
icon

Bản tin chiều ngày 23/3 của Bộ Y tế cho biết có 1 ca mắc COVID-19 là người nhập cảnh từ Pháp ghi nhận tại Hà Nội được cách ly ngay.

 
Bộ Y tế phê duyệt vắc xin COVID-19 Sputnik V của Nga cho nhu cầu cấp bách phòng chống dịch
icon

Ngày 23/3, Bộ Y tế đã phê duyệt có điều kiện vắc xin cho nhu cầu cấp bách trong phòng chống dịch COVID-19 đối với vắc xin Sputnik V của Nga . Như vậy đây là vắc xin phòng COVID-19 thứ 2 được Việt Nam phê duyệt đến nay.

 
Cấp cứu 5 bà cháu trong tình trạng 'miệng nôn, trôn tháo' do ăn cá sấu hỏa tiễn
icon

Sang nhà người quen được chiêu đãi món thịt cá sấu hoả tiễn, sau đó còn mang trứng về ăn tiếp bữa tối. Sau khi ăn khoảng 90 phút, 5 bà cháu bà Hoa phải nhập viện cấp cứu...