Tiêm 2 loại vắc xin Covid-19 có hiệu quả hơn không, cơ hội cho Việt Nam?

Đến nay các nghiên cứu tiêm trộn hai loại vắc xin với nhau chỉ là  thông tin “nhá” trên nghiên cứu 830 người tiêm, vẫn còn cần thời gian để đánh giá hiệu quả.    

Tiêm trộn kháng thể cao hơn?

Có nên tiêm hai loại vắc xin phòng Covid-19 với nhau là băn khoăn chung của nhiều người dân trên thế giới vào thời điểm này.

Đây là một trong những câu hỏi đáng để suy ngẫm và cũng là vấn đề quan trọng mà các nhà khoa học cũng như giới chức y tế phải đưa ra phương án giải đáp.

Theo GS Nguyễn Văn Tuấn - Viện nghiên cứu Y khoa Garvan, Úc, những ngày qua các thông tin về việc tiêm hai liều vắc xin Covid-19 khác nhau ví dụ như mũi 1 tiêm AstraZenca (AZ), mũi hai tiêm Pfizer (P) có hiệu quả tạo kháng thể cao hơn khiến nhiều người băn khoăn, chờ đợi được tiêm trộn vắc xin.

GS Tuấn cho rằng việc tiêm vắc xin hiện nay là dựa trên chứng cớ khoa học rút ra từ các thử nghiệm lâm sàng (RCT) giai đoạn III. Theo đó, các thử nghiệm tiêm 2 liều của một vắc xin cách nhau một vài tuần cho tình nguyện viên. Đánh giá về hiệu quả vắc xin được tính toán trên số ca bị nhiễm ở nhóm tiêm vắc xin và nhóm đối chứng (nhóm chứng). Các vắc xin như AstraZeneca, Pfizer, Moderna, v.v. đều có hiệu quả qua đánh giá như thế.

Khi tình trạng vắc xin khan hiếm thì câu hỏi là nếu tiêm 2 liều từ 2 vắc xin khác nhau (như Astrazenca trước rồi Pfizer sau, hay Pfizer trước rồi theo sau là Astrazenca thì hiệu quả sẽ ra sao? Chưa có ai trên thế giới làm thử nghiệm RCT với 2 vắc xin khác nhau như vậy nên cũng không biết tác dụng sinh kháng thể lâm sàng như thế nào.

Tuy nhiên, thay vì dựa vào thử nghiệm lâm sàng giai đoạn III, chúng ta cũng có thể dựa vào chứng cớ từ các nghiên cứu ở giai đoạn II. Đã có một nghiên cứu mới công bố trên một trạm preprint (chưa qua bình duyệt).

Tiêm 2 loại vắc xin Covid-19 có hiệu quả hơn không, cơ hội cho Việt Nam?
GS Nguyễn Văn Tuấn - Viện nghiên cứu Y khoa Garvan, Úc.

Các nhà nghiên cứu vẫn còn đang phân tích dữ liệu, nhưng họ có đưa ra thông tin chính:

Nghiên cứu này thử nghiệm trên 830 tình nguyện viên tuổi 50 trở lên, và chia thành 4 nhóm với 2 liều vắc xin như sau:

• nhóm tiêm AZ + AZ; 

• nhóm tiêm P + P;

• nhóm tiêm AZ + P;

• nhóm tiêm P + AZ;

 

Sau đó các nhà khoa học đo lường là kháng thể 'anti-Spike IgG' sau 28 ngày. Kết quả cho thấy cả 4 nhóm đều có tăng kháng thể khá tốt. Nhưng phân tích chi tiết thì kết quả có thể tóm tắt như sau:

• nhóm AZ + P (cách nhau 4 tuần) có kháng thể cao hơn nhóm AZ + AZ;

• nhóm P + P có kháng thể tốt hơn nhóm P + AZ;

• nhóm có kháng thể cao nhất là P + P, và thấp nhứt là AZ + AZ.

Nhóm nghiên cứu cũng cho biết nhóm “hỗn hợp” (AZ + P hay P + AZ) có nhiều phản ứng phụ hơn nhóm đồng dạng vắc xin.

Từ kết quả trên, mọi người sẽ nói nhóm Pfizer + Pfizer có hiệu quả cao nhất, kế đến là AZ + Pfizer, và thấp nhất là AZ + AZ. Nhưng cách diễn giải đó không đúng vì nghiên cứu này được thiết kế để đánh giá tương đương. Mục đích của nó là đánh giá tương đương (không kém), chứ không phải đánh giá nhóm nào hơn nhóm nào.

Do đó, tuy số liệu là như thế, chúng ta không thể nói về hiệu quả của trộn vắc xin. Hiệu quả là phải đánh giá trên nguy cơ nhiễm của từng nhóm, nhưng theo GS Tuấn đến nay nhóm nghiên cứu này không thể trả lời câu hỏi đó.

Cơ hội nghiên cứu

Tại Việt Nam đang thiếu vắc xin và GS Tuấn cho rằng các nhà dịch tễ có thể “nắm” cơ hội này và làm nghiên cứu so sánh hiệu quả của trộn vắc xin. Việt Nam đang tiêm nhiều loại vắc xin, và đây là cơ hội vàng để làm một nghiên cứu quan sát thực tế.  

Có thể thiết kế theo mô hình đơn giản 4 nhóm như nhóm Oxford làm: AZ+AZ, AZ+P, P+AZ và P+P. Nhưng kết quả là tỉ lệ nhiễm, chứ không phải chỉ số kháng thể. Số lượng tình nguyện viên cũng sẽ lớn hơn nhóm Oxford. Có thể phải xác định khoảng cách giữa 2 liều vắc xin, và thời gian theo dõi.

Một nghiên cứu như thế cũng là một đóng góp quan trọng cho y văn. Hiện nay, chúng ta chỉ dùng chứng cớ của người khác, chứ chưa tự mình đưa ra chứng cớ khoa học. Đây là cơ hội vàng để chủ động.

Còn tại Úc, GS Tuấn cho biết các nhà chức trách Úc không khuyến cáo phối hợp 2 liều vắc xin khác nhau nhưng vài nước khác, như Canada và Đức, thì đang xem xét kế hoạch này.

“Cá nhân tôi thì nghiêng về khuyến cáo của Úc, không phải vì tôi sống trong hệ thống y tế Úc, mà vì tôi dựa vào chứng cớ khoa học” – GS Tuấn nói.

K.Chi 

 
List comment
 
 
Vĩnh Phúc tiếp tục nâng cao chất lượng y tế tuyến cơ sở
icon

Đề án đặt ra mục tiêu đến năm 2025, các đơn vị vệ tinh có thể thực hiện được từ 70-80% kỹ thuật tại tuyến, từ 25-50% kỹ thuật vượt tuyến các chuyên ngành vệ tinh.

 
 
Khẩn trương tăng năng lực ứng phó dịch bệnh cho y tế cơ sở
icon

Việc nâng cao năng lực hệ thống y tế cơ sở để giám sát dịch bệnh tốt hơn trong thời gian tới.

 
 
Tiêu hóa khỏe mỗi ngày - 'chìa khóa' hỗ trợ phòng bệnh từ xa
icon

Chăm sóc hệ tiêu hóa khỏe mạnh giúp gia tăng sức đề kháng cho cơ thể, từ đó phòng chống được nhiều bệnh, bác sĩ Nguyễn Thị Lâm cho biết.

 
 
Báo động tỷ suất sinh tại các tỉnh Đồng bằng Sông Cửu Long giảm
icon

5 năm trở lại đây, tỉ suất sinh tại hầu hết các tỉnh ĐBSCL đều giảm dần qua từng năm. Nhiều tỉnh báo động dân số đang ngày một già đi.

 
 
Hơn 600 bác sĩ, dược sĩ được tập huấn phương pháp nghiên cứu lâm sàng
icon

Với nội dung hấp dẫn và thiết thực, khóa đào tạo trực tuyến về phương pháp nghiên cứu lâm sàng đã thu hút sự tham gia của 633 học viên đến từ 23 bệnh viện trong cả 3 miền Bắc, Trung, Nam.

 
 
Ngày 23/11, Hà Nội thêm 250 ca mắc Covid-19 mới, ngoài cộng đồng 95 ca
icon

Sở Y tế Hà Nội vừa thông báo, từ 18h ngày 22/11 đến 18h ngày 23/11, Hà Nội ghi nhận 250 ca bệnh, trong đó có 95 ca cộng đồng, khu cách ly 111 ca và 44 ca ở khu phong tỏa

 
F0 cách ly tại nhà phải đảm bảo các điều kiện này
icon

Ngày 23/11, Sở Y tế TP Hồ Chí Minh cho biết chỉ cho phép F0 được cách ly tại nhà khi trong gia đình không có người thuộc nhóm nguy cơ như người cao tuổi, mắc bệnh nền, béo phì, mang thai...

 
Lần đầu tiên Việt Nam nội soi lấy mảnh gan để ghép cho bệnh nhân
icon

Mới đây, tại Bệnh viện TWQĐ 108, kíp ghép gan của Bệnh viện đã thực hiện ca phẫu thuật nội soi lấy mảnh gan phải từ người hiến sống tiến hành ghép gan thành công. Đây là ca đầu tiên được thực hiện kỹ thuật này tại Việt Nam.

 
Chuyên gia giải thích vì sao biến thể Delta 'tự diệt' ở Nhật, tương lai cho Việt Nam
icon

Thông tin số ca giảm mạnh bất ngờ ở Nhật Bản đã trở thành một chủ đề nóng được nhiều người quan tâm. Các chuyên gia cho rằng khi virus nhân bản sẽ bị lỗi nếu chúng ta thực hiện mạnh mẽ bao phủ vắc xin và thực hiện 5K.

 
304.140 liều vắc xin được tiêm cho trẻ ở Hà Nội, trước và sau tiêm cần lưu ý gì?
icon

Theo kế hoạch ngay sau khi tiếp nhận vắc xin, chỉ trong 2 ngày, sẽ tiêm chủng xong cho cho trẻ 15-17 tuổi với 304.140 liều.