Tiêm 2 loại vắc xin Covid-19 có hiệu quả hơn không, cơ hội cho Việt Nam?

Đến nay các nghiên cứu tiêm trộn hai loại vắc xin với nhau chỉ là  thông tin “nhá” trên nghiên cứu 830 người tiêm, vẫn còn cần thời gian để đánh giá hiệu quả.    

Tiêm trộn kháng thể cao hơn?

Có nên tiêm hai loại vắc xin phòng Covid-19 với nhau là băn khoăn chung của nhiều người dân trên thế giới vào thời điểm này.

Đây là một trong những câu hỏi đáng để suy ngẫm và cũng là vấn đề quan trọng mà các nhà khoa học cũng như giới chức y tế phải đưa ra phương án giải đáp.

Theo GS Nguyễn Văn Tuấn - Viện nghiên cứu Y khoa Garvan, Úc, những ngày qua các thông tin về việc tiêm hai liều vắc xin Covid-19 khác nhau ví dụ như mũi 1 tiêm AstraZenca (AZ), mũi hai tiêm Pfizer (P) có hiệu quả tạo kháng thể cao hơn khiến nhiều người băn khoăn, chờ đợi được tiêm trộn vắc xin.

GS Tuấn cho rằng việc tiêm vắc xin hiện nay là dựa trên chứng cớ khoa học rút ra từ các thử nghiệm lâm sàng (RCT) giai đoạn III. Theo đó, các thử nghiệm tiêm 2 liều của một vắc xin cách nhau một vài tuần cho tình nguyện viên. Đánh giá về hiệu quả vắc xin được tính toán trên số ca bị nhiễm ở nhóm tiêm vắc xin và nhóm đối chứng (nhóm chứng). Các vắc xin như AstraZeneca, Pfizer, Moderna, v.v. đều có hiệu quả qua đánh giá như thế.

Khi tình trạng vắc xin khan hiếm thì câu hỏi là nếu tiêm 2 liều từ 2 vắc xin khác nhau (như Astrazenca trước rồi Pfizer sau, hay Pfizer trước rồi theo sau là Astrazenca thì hiệu quả sẽ ra sao? Chưa có ai trên thế giới làm thử nghiệm RCT với 2 vắc xin khác nhau như vậy nên cũng không biết tác dụng sinh kháng thể lâm sàng như thế nào.

Tuy nhiên, thay vì dựa vào thử nghiệm lâm sàng giai đoạn III, chúng ta cũng có thể dựa vào chứng cớ từ các nghiên cứu ở giai đoạn II. Đã có một nghiên cứu mới công bố trên một trạm preprint (chưa qua bình duyệt).

Tiêm 2 loại vắc xin Covid-19 có hiệu quả hơn không, cơ hội cho Việt Nam?
GS Nguyễn Văn Tuấn - Viện nghiên cứu Y khoa Garvan, Úc.

Các nhà nghiên cứu vẫn còn đang phân tích dữ liệu, nhưng họ có đưa ra thông tin chính:

Nghiên cứu này thử nghiệm trên 830 tình nguyện viên tuổi 50 trở lên, và chia thành 4 nhóm với 2 liều vắc xin như sau:

• nhóm tiêm AZ + AZ; 

• nhóm tiêm P + P;

• nhóm tiêm AZ + P;

• nhóm tiêm P + AZ;

 

Sau đó các nhà khoa học đo lường là kháng thể 'anti-Spike IgG' sau 28 ngày. Kết quả cho thấy cả 4 nhóm đều có tăng kháng thể khá tốt. Nhưng phân tích chi tiết thì kết quả có thể tóm tắt như sau:

• nhóm AZ + P (cách nhau 4 tuần) có kháng thể cao hơn nhóm AZ + AZ;

• nhóm P + P có kháng thể tốt hơn nhóm P + AZ;

• nhóm có kháng thể cao nhất là P + P, và thấp nhứt là AZ + AZ.

Nhóm nghiên cứu cũng cho biết nhóm “hỗn hợp” (AZ + P hay P + AZ) có nhiều phản ứng phụ hơn nhóm đồng dạng vắc xin.

Từ kết quả trên, mọi người sẽ nói nhóm Pfizer + Pfizer có hiệu quả cao nhất, kế đến là AZ + Pfizer, và thấp nhất là AZ + AZ. Nhưng cách diễn giải đó không đúng vì nghiên cứu này được thiết kế để đánh giá tương đương. Mục đích của nó là đánh giá tương đương (không kém), chứ không phải đánh giá nhóm nào hơn nhóm nào.

Do đó, tuy số liệu là như thế, chúng ta không thể nói về hiệu quả của trộn vắc xin. Hiệu quả là phải đánh giá trên nguy cơ nhiễm của từng nhóm, nhưng theo GS Tuấn đến nay nhóm nghiên cứu này không thể trả lời câu hỏi đó.

Cơ hội nghiên cứu

Tại Việt Nam đang thiếu vắc xin và GS Tuấn cho rằng các nhà dịch tễ có thể “nắm” cơ hội này và làm nghiên cứu so sánh hiệu quả của trộn vắc xin. Việt Nam đang tiêm nhiều loại vắc xin, và đây là cơ hội vàng để làm một nghiên cứu quan sát thực tế.  

Có thể thiết kế theo mô hình đơn giản 4 nhóm như nhóm Oxford làm: AZ+AZ, AZ+P, P+AZ và P+P. Nhưng kết quả là tỉ lệ nhiễm, chứ không phải chỉ số kháng thể. Số lượng tình nguyện viên cũng sẽ lớn hơn nhóm Oxford. Có thể phải xác định khoảng cách giữa 2 liều vắc xin, và thời gian theo dõi.

Một nghiên cứu như thế cũng là một đóng góp quan trọng cho y văn. Hiện nay, chúng ta chỉ dùng chứng cớ của người khác, chứ chưa tự mình đưa ra chứng cớ khoa học. Đây là cơ hội vàng để chủ động.

Còn tại Úc, GS Tuấn cho biết các nhà chức trách Úc không khuyến cáo phối hợp 2 liều vắc xin khác nhau nhưng vài nước khác, như Canada và Đức, thì đang xem xét kế hoạch này.

“Cá nhân tôi thì nghiêng về khuyến cáo của Úc, không phải vì tôi sống trong hệ thống y tế Úc, mà vì tôi dựa vào chứng cớ khoa học” – GS Tuấn nói.

K.Chi 

 
List comment
 
 
Bệnh viện tuyến tỉnh thực hiện kỹ thuật cao của quốc tế
icon

Bằng phương pháp truyền ối vào buồng tử cung, nhiều em bé đã chào đời khỏe mạnh, giảm thiểu nguy cơ thai nhi tử vong trong bào thai do thiếu ối.

 
 
Bộ Y tế tiếp nhận 500.000 liều vắc xin AstraZeneca của Chính phủ Áo trao tặng
icon

Chiều ngày 16/11, Thứ trưởng Bộ Y tế Đỗ Xuân Tuyên đã đại diện Bộ Y tế tiếp nhận 500.000 liều vắc xin phòng Covid-19 AstraZeneca của Cộng hòa Áo tặng Việt Nam để phục vụ công tác phòng chống dịch.

 
 
F0 tăng, TP.HCM kích hoạt mạng lưới “Thầy thuốc đồng hành”
icon

Sở Y tế TP.HCM đã quyết định kích hoạt lại mạng lưới “Thầy thuốc đồng hành” nhằm tăng cường tư vấn và hỗ trợ cho người bệnh Covid-19 (F0) đang có xu hướng tăng lại trong thời gian gần đây.

 
 
Ngày 15/11, Hà Nội thêm 289 ca mắc Covid-19 mới, cao nhất từ đầu dịch, có 47 ca ngoài cộng đồng
icon

Sở Y tế Hà Nội vừa thông báo, tính từ 18h ngày 14/11 đến 18h ngày 15/11, Hà Nội ghi nhận 289 ca mắc Covid-19 mới, trong đó có 47 ca ngoài cộng đồng, 178 ca ở khu cách ly và 64 ca ở khu phong tỏa

 
 
Ngày 15/11: Thêm 8.616 ca COVID-19, TP HCM và An Giang có số mắc nhiều nhất
icon

Bản tin dịch COVID-19 ngày 15/11 của Bộ Y tế cho biết có thêm 8.616 ca mắc COVID-19 tại 57 tỉnh, thành phố. Trong ngày có 1.205 ca khỏi; 101 bệnh nhân tử vong

 
 
Đến năm 2025, 100% dữ liệu khám chữa bệnh có thể chia sẻ giữa các cơ sở y tế tỉnh Bến Tre
icon

UBND tỉnh Bến Tre vừa ban hành quyết định chương trình chuyển đổi số ngành y tế Bến Tre giai đoạn 2021 - 2025, định hướng đến năm 2030.

 
Bắc Giang phấn đấu đến năm 2025 đạt 95% người dân có hồ sơ sức khỏe điện tử
icon

Đây là thông tin được ông Từ Quốc Hiệu, Giám đốc Sở Y tế tỉnh Bắc Giang thông tin hôm 16/9.

 
50 bác sĩ trẻ được đào tạo nhằm chi viện nhân lực y tế chất lượng cao cho vùng khó khăn
icon

Ngày 12/11, Bộ Y tế khai giảng lớp bác sĩ chuyên khoa cấp I, đào tạo 50 bác sĩ trẻ, sẵn sàng chi viện nhân lực y tế chất lượng cho vùng khó khăn.

 
Bệnh viện Đa khoa tỉnh Bắc Giang ứng dụng chuyển đổi số trong hoạt động khám chữa bệnh
icon

Bệnh viện Đa khoa tỉnh Bắc Giang vừa xây dựng và triển khai kế hoạch chuyển đổi số giai đoạn 2021-2025, định hướng đến năm 2030.

 
6 tiếng chuyển bàn chân đứt lìa từ Yên Bái xuống Hà Nội nối lại
icon

Ngày 8/11, Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức thực hiện thành công ca phẫu thuật nối lại cẳng chân bị đứt rời cho một người bệnh bị máy cắt cỏ cắt lìa chân. Đó là trường hợp anh L.V.T (38 tuổi) đến từ Văn Chấn, Yên Bái.