Giải đáp môn Hóa học: Mưa axit gồm các chất độc hại gì?

Thuật ngữ mưa axit được đặt ra vào năm 1852 bởi nhà hóa học người Scotland, Robert Angus Smith, người được Hiệp hội Hóa học Hoàng gia gọi là 'cha đẻ của mưa axit'.

Hiện tượng mưa axit là gì?

Hiện tượng mưa axit là một trong những hiện tượng tự nhiên đáng sợ nhất. Đây là chỉ hiện tượng mưa có chứa các thành phần mang tính axit, chẳng hạn như axit sunfuric hoặc axit nitric.

Mưa axit không nhất thiết phải ướt hoặc ở dạng lỏng mà nó bao gồm bụi, khí, mưa, tuyết, sương mù và mưa đá. Loại mưa axit có chứa nước được gọi là lắng đọng ướt. Mưa axit hình thành với bụi hoặc khí được gọi là lắng đọng khô.

Hiện tượng mưa axit là gì
Hiện tượng mưa axit dễ xảy ra ở những khu vực ô nhiễm không khí. (ảnh minh họa)

Vào những năm 70, 80 của thế kỷ trước, những cơn mưa axit đã trở thành nỗi ám ảnh thường trực của người dân sống ở khu vực Bắc Mỹ và châu Âu, khi xuất hiện với tần suất cao, mà nguyên nhân chính được cho là do sự ô nhiễm không khí trầm trọng. Đây là hậu quả của quá trình phát triển sản xuất do con người sử dụng các nhiên liệu hóa thạch như than đá, dầu mỏ và các nhiên liệu khác.

Theo Bách khoa toàn thư Britannica, một cơn mưa được gọi là mưa axit khi độ pH của nó nhỏ hơn hoặc bằng 5,2 (pH mưa bình thường là khoảng 5,6; pH=7 là nước trung tính).

Quá trình phản ứng hóa học hình thành mưa axit

Quá trình đốt sản sinh ra các khí độc hại như lưu huỳnh đioxit (SO2) và nitơ đioxit (NO2). Các khí này hòa tan với hơi nước trong không khí tạo thành các axit sunfuaric (H2SO4) và axit nitric (HNO3). Khi trời mưa, các hạt axit này tan lẫn vào nước mưa, làm độ pH của nước mưa giảm.

Do có độ chua khá lớn, nước mưa có thể hoà tan được một số bụi kim loại và ôxit kim loại có trong không khí như ôxit chì,… làm cho nước mưa trở nên độc hơn nữa đối với cây cối, vật nuôi và con người.

hiện tượng mưa axit
Mô phỏng sự hình thành hiện tượng mưa axit.

Trong thành phần các chất đốt tự nhiên như than đá và dầu mỏ có chứa một lượng lớn lưu huỳnh, nitơ. Trong quá trình các phương tiện giao thông dùng xăng, các nhà máy nhiệt điện dùng than, các thiết bị công nghiệp, khai khoáng đều tạo ra một lượng lớn các khí SOx và NOx. Chúng được mô tả bởi các phương trình hóa học sau:

Lưu huỳnh: S + O2 → SO2;

Quá trình đốt cháy lưu huỳnh trong khí oxi sẽ sinh ra lưu huỳnh điôxít:

SO2 + OH → HOSO2

Phản ứng hoá hợp giữa lưu huỳnh điôxít và các hợp chất gốc hiđrôxyl:

 

HOSO2 + O2 → HO2 + SO3;

Phản ứng giữa hợp chất gốc HOSO2 và O2 sẽ cho ra hợp chất gốc HO2 và SO3 (lưu huỳnh triôxít).

SO3(k) + H2O(l) → H2SO4(l);

Lưu huỳnh triôxít SO3 sẽ phản ứng với nước và tạo ra axít sulfuric H2SO4. Đây chính là thành phần chủ yếu của mưa axít.

Nitơ: N2 + O2 → 2NO;

2NO + O2 → 2NO2;

3NO2(k) + H2O(l) → 2HNO3(l) + NO(k);

Axít nitric HNO3 chính là thành phần của mưa axít.

Tác hại của mưa axit với tự nhiên và con người

Khi mưa axit xảy ra ở các khu vực không có sẵn chất trung hòa axit trong tự nhiên như đá vôi, sự tác động của chúng đến môi trường là cực kỳ lớn. Cụ thể, độ pH của lớp nước bề mặt và đất sẽ bị giảm xuống, tác động trực tiếp đến sức khỏe của cây cối và các loài động vật, đặc biệt là động vật sống trong môi trường nước như cá, làm giảm sự đa dạng sinh học trong khu vực. Sau khi ngấm xuống đất, những giọt mưa axit sẽ hòa tan các chất dinh dưỡng thiết yếu của cây cối như Canxi, Magie gây nên hậu quả lâu dài đến hệ sinh vật.

Hiện tượng mưa axit ảnh hưởng đến hệ thực vật trên trái đất, làm cho khả năng quang hợp của cây giảm, cho năng suất thấp.

Mưa axit còn phá huỷ các vật liệu làm bằng kim loại như sắt, đồng, kẽm,… làm giảm tuổi thọ các công trình xây dựng, làm vỡ lở bề mặt bằng đá của các công trình xây dựng, di tích lịch sử.

Nước mưa axit khi tiếp xúc trực tiếp với quần áo, da con người cũng có thể gây ăn mòn.

Giải pháp hạn chế tác hại của hiện tượng mưa axit chẳng có cách nào tốt hơn là ngăn chặn quá trình hình thành những cơn mưa độc hại này. Con người cần hạn chế sử dụng nhiên liệu hóa thạch (than đá, dầu mỏ) và tập trung vào các nguồn năng lượng xanh bền vững như năng lượng mặt trời và gió.

Hải Đăng (tổng hợp)

 
List comment
 
 
Tay đua Go-Kart trẻ tuổi nhất Việt Nam Doug Phạm nhận học bổng phổ thông Mỹ
icon

Trường Phổ thông Mỹ trực tuyến Ivy Global School và IvyPrep Education vừa trao học bổng toàn phần cho cả cấp học chương trình phổ thông Mỹ trực tuyến cho tay đua Go-Kart trẻ nhất Việt Nam Doug Phạm – Phạm Hoàng Nam.

 
 
Làm sao tiếp lửa đam mê khoa học cho học sinh?
icon

Sở GD&ĐT TP.HCM đã phát động hội thi thuyết trình Khoa học bằng tiếng Anh dành cho học sinh khối lớp 3, 4 và 5 với mong muốn tiếp lửa đam mê khoa học cho học sinh.

 
 
Nghệ An: 2 học sinh vận chuyển gần 30kg pháo nổ tự cuốn đi bán
icon

Trên đường đưa pháo nổ tự cuốn đi bán, nhóm học sinh THCS ở TP Vinh (Nghệ An) đã bị lực lượng Cảnh sát giao thông phát hiện và bắt giữ.

 
 
Thêm 5 đại học ở TP.HCM cho sinh viên nghỉ học phòng chống dịch bệnh
icon

ĐH Sư phạm TP.HCM, ĐH Công nghệ TP.HCM, ĐH Khoa học Tự nhiên (ĐH Quốc gia TP.HCM)…đã cho sinh viên nghỉ học để chủ động phòng dịch bệnh.

 
 
Cười ngất với nguyên nhân bài kiểm tra bị cô giáo trừ một điểm
icon

Học sinh đạt 9 điểm môn Ngữ văn nhưng bị cô giáo trừ 1 điểm vì lý do không ai ngờ tới.

 
 
TP.HCM: Hàng nghìn học sinh, sinh viên nghỉ học phòng chống dịch Covid-19
icon

Sáng nay (2/12) hàng nghìn học sinh, sinh viên tại TP.HCM đã nghỉ học, sẵn sàng học trực tuyến để chủ động phòng chống diễn biến phức tạp của dịch bệnh Covid-19.

 
Việt Nam đứng đầu 6 nước Đông Nam Á về kết quả học tập của học sinh tiểu học
icon

Đây là thông tin tại Hội nghị trực tuyến của Tổ chức Bộ trưởng Giáo dục các nước Đông Nam Á (SEAMEO) về Chương trình Đánh giá kết quả học tập của học sinh tiểu học các nước Đông Nam Á (SEA PLM), tổ chức ngày 01/12.

 
Không bắt buộc giáo viên phải có chứng chỉ tin học, ngoại ngữ nữa
icon

Ông Đặng Văn Bình, Phó cục trưởng phụ trách Cục Nhà giáo và Cán bộ quản lý giáo dục (Bộ GD&ĐT) thông tin, từ tháng 12 này, quy định bắt buộc giáo viên phải có chứng chỉ ngoại ngữ, tin học trong chuẩn chức danh nghề nghiệp sẽ bị loại bỏ.

 
Đình chỉ hoạt động lớp mầm non bị tố trói học sinh rồi đánh
icon

UBND TP Hạ Long, tỉnh Quảng Ninh ra quyết định đình chỉ hoạt động cơ sở mầm non Monfit Kids để điều tra việc phụ huynh tố cô giáo trói học sinh vào ghế rồi đánh.

 
Khoảnh khắc 1.000 học sinh Nghệ An ôm nhau khóc giữa sân trường
icon

Khi nghe diễn giả chia sẻ về tình thân, tình cảm gia đình, hàng nghìn học sinh trường THPT Tây Hiếu (Nghệ An) đã xích lại gần nhau, ôm nhau khóc giữa sân khiến ai cũng xúc động.