Đề thi vào lớp 10 môn Văn: Giải quyết 2 dạng bài nghị luận xã hội thường gặp

Nghị luận về một sự việc, hiện tượng đời sống và nghị luận về một tư tưởng đạo lí là hai dạng bài quan trọng mà học sinh lớp 9 cần đặc biệt lưu ý khi ôn thi vào lớp 10 môn Văn.
Gợi ý đáp án đề thi môn Ngữ văn vào lớp 10 tại TP.HCM

Gợi ý đáp án đề thi môn Ngữ văn vào lớp 10 tại TP.HCM

Sáng nay 16/7, hơn 82.300 thí sinh tại TP Hồ Chí Minh đã bước vào kỳ thi tuyển sinh lớp 10 công lập năm học 2020 - 2020 với môn thi đầu tiên là Ngữ Văn, thời gian làm bài 120 phút.

Với nhiều năm kinh nghiệm trong giảng dạy, cô Nguyễn Thị Thu Trang - Giáo viên môn Ngữ văn tại Hệ thống Giáo dục HOCMAI đã đưa ra gợi ý cách xử lí các dạng bài nghị luận xã hội thường gặp trong đề thi vào lớp 10 môn Văn, giúp học sinh ôn thi vào lớp 10 đạt điểm cao.

Kĩ năng làm bài nghị luận về một sự việc, hiện tượng đời sống

Nghị luận về một sự việc, hiện tượng đời sống là bàn luận, trình bày quan điểm về một hiện tượng xảy ra trong thực tế, thu hút sự quan tâm của nhiều người như nếp sống văn minh đô thị, nghiện mạng xã hội, cuồng thần tượng...

Đó có thể là hiện tượng tốt hoặc xấu nhưng dù đề bài ra theo hướng nào thì khi viết đều phải triển khai được 4 luận điểm chính:

Luận điểm 1: Giải thích hiện tượng đời sống, làm rõ các khái niệm trong đề bài.

Luận điểm 2: Nêu thực trạng hiện tượng đang diễn ra trong thực tế. Ảnh hưởng ra sao đối với đời sống xã hội?

Luận điểm 3: Lí giải nguyên nhân của hiện tượng, tác hại hoặc vai trò của hiện tượng đối với đời sống con người. 

Luận điểm 4: Đề xuất giải pháp, liên hệ thực tế bản thân.

Ví dụ: Viết đoạn văn khoảng nửa trang giấy thi trình bày suy nghĩ của em về việc giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc trong thời đại hội nhập toàn cầu hiện nay (Đề thi Văn vào lớp 10 Hà Nội năm 2015).

- Luận điểm 1: Giải thích: Bản sắc văn hóa dân tộc là những giá trị văn hóa truyền thống tốt đẹp được lưu giữ trong lịch sử.

- Luận điểm 2: Biểu hiện của việc giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc:

+ Tiếp nối, phát huy những phong tục văn hóa tốt đẹp trong đời sống.

+ Quảng bá, tuyên truyền văn hóa trên thế giới.

- Luận điểm 3: Vai trò, ý nghĩa của việc giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc: Đề cao tinh thần dân tộc, tự tôn, lòng yêu nước.

- Luận điểm 4: Đề xuất giải pháp/liên hệ thực tế: Tiếp tục giữ gìn nét đẹp văn hóa dân tộc; giao lưu, chia sẻ những nét đẹp ấy đến với bạn bè quốc tế.

Lưu ý, đối với hiện tượng tích cực, học sinh cần làm rõ tác dụng, ý nghĩa của nó với thực tiễn cuộc sống; đồng thời phê phán những hiện tượng trái ngược; đề xuất giải pháp nhân rộng hiện tượng và bài học liên hệ. Đối với hiện tượng tiêu cực thì phải phân tích được tác hại, hậu quả cũng như đề xuất phương án khắc phục hiện tượng.

cô giáo hướng dẫn giải đề thi vào 10 môn Văn
Cô Nguyễn Thị Thu Trang - Giáo viên môn Ngữ văn

Kĩ năng làm bài nghị luận về một tư tưởng đạo lí

Nghị luận về một tư tưởng đạo lí là bàn luận vấn đề thuộc đạo đức, lối sống, nhân cách con người và ứng xử trong xã hội như đức tính khiêm tốn, tinh thần lạc quan, tấm gương vượt khó... (tích cực) hay lối sống ích kỉ hưởng thụ, bệnh vô cảm, sự dối trá... (tiêu cực).

Dù đề bài yêu cầu nghị luận về vấn đề tích cực hay tiêu cực, viết đoạn văn hay bài văn thì bài viết vẫn phải đầy đủ 3 luận điểm sau:

 

Luận điểm 1: Giải thích các khái niệm, quan niệm, khái quát vấn đề cần nghị luận là gì. 

Luận điểm 2: Nhận định, đánh giá về vấn đề tư tưởng đạo lí. 

Luận điểm 3: Phản đề, bài học nhận thức và hành động cho bản thân.

Ví dụ: Bài thơ Mùa xuân nho nhỏ của Thanh Hải mang khát vọng được sống có ích, cống hiến cho đời là một lẽ tự nhiên như con chim mang đến tiếng hót, như bông hoa tỏa sắc hương. Trong bài thơ Một khúc ca xuân, Tố Hữu cũng đã viết: “Sống là cho đâu chỉ nhận riêng mình”.
Hãy trình bày ý kiến của em về quan niệm sống trong câu thơ trên của Tố Hữu bằng một bài văn.

- Luận điểm 1: Giải thích, đánh giá:

+ “Sống là cho đâu chỉ nhận riêng mình”: Biết cho đi yêu thương, sống tận tâm, quan tâm những người xung quanh, có trách nhiệm với chính mình và người khác.

+ Giữa “cho” và “nhận” luôn có mối quan hệ khăng khít với nhau. Muốn nhận được điều tốt đẹp ta phải biết “cho” đi những điều tốt đẹp. 

- Luận điểm 2: Nhận định, đánh giá về vấn đề tư tưởng đạo lí. 

+ Biểu hiện của sự cho đi: Chúng ta có thể "cho" đi về vật chất hoặc sẻ chia về mặt tinh thần.

+ Tác dụng của việc cho đi: Cuộc sống trở nên vui vẻ, ý nghĩa; nhận được tình cảm yêu thương, sự kính trọng từ mọi người...

+ Kết hợp hài hòa giữa "cho" và "nhận".

+ Nêu một số tấm gương của việc cho và nhận: Hồ Chí Minh, Bill Gates...

- Luận điểm 3: Phản đề, bài học nhận thức và hành động cho bản thân.

+ Lối sống vô cảm, sống chỉ biết “nhận” chứ không hề “cho” - “Ăn cỗ đi trước, lội nước theo sau” đáng phê phán.

+ "Cho" đi đúng lúc, đúng mức, không nên mù quáng.

+ Bài học trong cuộc sống: biết yêu thương, trân trọng cuộc sống.

Ngoài ra khi viết dạng văn nghị luận xã hội học sinh cần lưu ý xác định đúng yêu cầu của đề bài, thực hiện đúng phương pháp và chọn lựa đúng kiến thức cần huy động. Đặc biệt dẫn chứng sử dụng trong bài viết phải có sự chọn lọc, vừa đủ và thuyết phục người đọc. Cùng với đó lập luận phải sắc sảo, chặt chẽ và thể hiện rõ quan điểm, chính kiến của người viết. 

Cô Nguyễn Thị Thu Trang chia sẻ thêm: “Trước khi bắt tay vào viết bài, các em nên dành thời gian tìm hiểu đề, lập dàn ý theo các thao tác nghị luận mà cô đã hướng dẫn để bài viết đúng hướng và đủ ý. Đặc biệt, phải thường xuyên cập nhật kiến thức xã hội, tin tức thời sự để đưa dẫn chứng thực tế vào bài viết, kết hợp lí lẽ chặt chẽ và dẫn chứng thuyết phục thì cô tin bài làm của các em sẽ đạt điểm cao”.

Ôn thi vào 10 môn Toán: Bí quyết giành điểm phần Hàm số và Đồ thị hàm số

Ôn thi vào 10 môn Toán: Bí quyết giành điểm phần Hàm số và Đồ thị hàm số

Để giành trọn điểm phần Hàm số và Đồ thị Hàm số trong đề thi Toán vào lớp 10, học sinh cần nắm chắc hệ thống kiến thức và phương pháp giải của từng dạng bài.

Hoàng Thanh

 
List comment
 
 
Điểm chuẩn ĐH Công nghiệp TP.HCM, ĐH Công nghệ thông tin, ĐH Giao thông vận tải TP.HCM 2020
icon

Tối 4/10 các trường trong nhóm xét tuyển miền Nam như ĐH Công nghiệp TP.HCM, ĐH Công nghệ thông tin, ĐH Giao thông vận tải TP.HCM đã công bố điểm chuẩn 2020.

 
 
Điểm chuẩn Đại học Bách khoa TP.HCM, Đại học Kinh tế Tài chính TP.HCM năm 2020
icon

Chiều nay (4/10), nhiều trường đại học công bố điểm chuẩn 2020 của phương thức xét tuyển điểm thi tốt nghiệp THPT. Hai trường Đại học Bách khoa TP.HCM, Đại học Kinh tế Tài chính TP.HCM có điểm chuẩn năm 2020 khá cao.

 
 
Bị chồng cũ thiêu sống khi đang livestream
icon

Người phụ nữ bị chồng cũ thiêu sống khi đang livestream đã trút hơi thở cuối ngày 2/10. Người ta đang ồn ào về nguyên nhân gây nên thảm kịch này.

 
 
Thực khách xúm vào giành tôm sống trong nhà hàng buffet khiến dân tình ngỡ ngàng
icon

Cảnh tượng xô đẩy chen lấn hỗn loạn để tranh nhau giành món tôm sống ở một nhà hàng mới đây làm nhiều người tưởng họ bị... chết đói.

 
 
Chương trình lớp 1 mới: Giáo viên mệt nhoài dạy học và... nghe điện thoại phụ huynh
icon

Học sinh nông thôn không đi học trước cũng không được bố mẹ hướng dẫn nên đi học vài tuần vẫn viết ngược số, ngược chữ cái mà chương trình thì vẫn cứ chạy rất nhanh và nhiều.

 
 
Quy trình lọc ảo 6 bước trước khi công bố điểm chuẩn đại học năm nay
icon

Theo Bộ GD&ĐT, công tác lọc ảo về tuyển sinh năm 2020 sẽ thực hiện từ ngày mùng 2 - 4/10. Năm nay, hệ thống phần mềm sẽ thực hiện 6 lần lọc ảo mới ra được kết quả cuối cùng.

 
Sẵn sàng đón tân sinh viên
icon

Nhiều trường ĐH đã hoàn tất khâu chuẩn bị, sẵn sàng đón tân sinh viên. Tinh thần các trường đưa ra là tạo điều kiện thuận lợi và hỗ trợ tối đa cho tân sinh viên đến làm thủ tục nhập học.

 
Tưởng giống món nổi tiếng Nhật Bản, nhưng món bún rãnh nước lại bị dân mạng chê tả tơi vì nhìn đã mất cảm tình
icon

Mới đây trên mạng xã hội xuất hiện phiên bản 'chị em' với món mì ống tre nổi tiếng, nhưng khác là món bún lại trôi trong rãnh nước, nhìn đã không ưng mắt chút nào.

 
Khám phá 5 trường đại học giàu có nhất thế giới
icon

Đại học Harvard là trường giàu có nhất thế giới với gần 41 tỷ USD, trong khi Đại học Texas đứng thứ 2 với khối tài sản 30,9 tỷ USD.

 
Chuyện tình chú bộ đội và cô bạn cùng bàn cấp 3
icon

Trần Tài và Thu Hà đã cùng nhau trải qua mối tình đẹp nhất tuổi thanh xuân để tiến tới hôn nhân, tiếp tục nắm tay nhau tới trọn cuộc đời.