Đề thi vào lớp 10 môn Văn: Giải quyết 2 dạng bài nghị luận xã hội thường gặp

Nghị luận về một sự việc, hiện tượng đời sống và nghị luận về một tư tưởng đạo lí là hai dạng bài quan trọng mà học sinh lớp 9 cần đặc biệt lưu ý khi ôn thi vào lớp 10 môn Văn.
Gợi ý đáp án đề thi môn Ngữ văn vào lớp 10 tại TP.HCM

Gợi ý đáp án đề thi môn Ngữ văn vào lớp 10 tại TP.HCM

Sáng nay 16/7, hơn 82.300 thí sinh tại TP Hồ Chí Minh đã bước vào kỳ thi tuyển sinh lớp 10 công lập năm học 2020 - 2020 với môn thi đầu tiên là Ngữ Văn, thời gian làm bài 120 phút.

Với nhiều năm kinh nghiệm trong giảng dạy, cô Nguyễn Thị Thu Trang - Giáo viên môn Ngữ văn tại Hệ thống Giáo dục HOCMAI đã đưa ra gợi ý cách xử lí các dạng bài nghị luận xã hội thường gặp trong đề thi vào lớp 10 môn Văn, giúp học sinh ôn thi vào lớp 10 đạt điểm cao.

Kĩ năng làm bài nghị luận về một sự việc, hiện tượng đời sống

Nghị luận về một sự việc, hiện tượng đời sống là bàn luận, trình bày quan điểm về một hiện tượng xảy ra trong thực tế, thu hút sự quan tâm của nhiều người như nếp sống văn minh đô thị, nghiện mạng xã hội, cuồng thần tượng...

Đó có thể là hiện tượng tốt hoặc xấu nhưng dù đề bài ra theo hướng nào thì khi viết đều phải triển khai được 4 luận điểm chính:

Luận điểm 1: Giải thích hiện tượng đời sống, làm rõ các khái niệm trong đề bài.

Luận điểm 2: Nêu thực trạng hiện tượng đang diễn ra trong thực tế. Ảnh hưởng ra sao đối với đời sống xã hội?

Luận điểm 3: Lí giải nguyên nhân của hiện tượng, tác hại hoặc vai trò của hiện tượng đối với đời sống con người. 

Luận điểm 4: Đề xuất giải pháp, liên hệ thực tế bản thân.

Ví dụ: Viết đoạn văn khoảng nửa trang giấy thi trình bày suy nghĩ của em về việc giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc trong thời đại hội nhập toàn cầu hiện nay (Đề thi Văn vào lớp 10 Hà Nội năm 2015).

- Luận điểm 1: Giải thích: Bản sắc văn hóa dân tộc là những giá trị văn hóa truyền thống tốt đẹp được lưu giữ trong lịch sử.

- Luận điểm 2: Biểu hiện của việc giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc:

+ Tiếp nối, phát huy những phong tục văn hóa tốt đẹp trong đời sống.

+ Quảng bá, tuyên truyền văn hóa trên thế giới.

- Luận điểm 3: Vai trò, ý nghĩa của việc giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc: Đề cao tinh thần dân tộc, tự tôn, lòng yêu nước.

- Luận điểm 4: Đề xuất giải pháp/liên hệ thực tế: Tiếp tục giữ gìn nét đẹp văn hóa dân tộc; giao lưu, chia sẻ những nét đẹp ấy đến với bạn bè quốc tế.

Lưu ý, đối với hiện tượng tích cực, học sinh cần làm rõ tác dụng, ý nghĩa của nó với thực tiễn cuộc sống; đồng thời phê phán những hiện tượng trái ngược; đề xuất giải pháp nhân rộng hiện tượng và bài học liên hệ. Đối với hiện tượng tiêu cực thì phải phân tích được tác hại, hậu quả cũng như đề xuất phương án khắc phục hiện tượng.

cô giáo hướng dẫn giải đề thi vào 10 môn Văn
Cô Nguyễn Thị Thu Trang - Giáo viên môn Ngữ văn

Kĩ năng làm bài nghị luận về một tư tưởng đạo lí

Nghị luận về một tư tưởng đạo lí là bàn luận vấn đề thuộc đạo đức, lối sống, nhân cách con người và ứng xử trong xã hội như đức tính khiêm tốn, tinh thần lạc quan, tấm gương vượt khó... (tích cực) hay lối sống ích kỉ hưởng thụ, bệnh vô cảm, sự dối trá... (tiêu cực).

Dù đề bài yêu cầu nghị luận về vấn đề tích cực hay tiêu cực, viết đoạn văn hay bài văn thì bài viết vẫn phải đầy đủ 3 luận điểm sau:

 

Luận điểm 1: Giải thích các khái niệm, quan niệm, khái quát vấn đề cần nghị luận là gì. 

Luận điểm 2: Nhận định, đánh giá về vấn đề tư tưởng đạo lí. 

Luận điểm 3: Phản đề, bài học nhận thức và hành động cho bản thân.

Ví dụ: Bài thơ Mùa xuân nho nhỏ của Thanh Hải mang khát vọng được sống có ích, cống hiến cho đời là một lẽ tự nhiên như con chim mang đến tiếng hót, như bông hoa tỏa sắc hương. Trong bài thơ Một khúc ca xuân, Tố Hữu cũng đã viết: “Sống là cho đâu chỉ nhận riêng mình”.
Hãy trình bày ý kiến của em về quan niệm sống trong câu thơ trên của Tố Hữu bằng một bài văn.

- Luận điểm 1: Giải thích, đánh giá:

+ “Sống là cho đâu chỉ nhận riêng mình”: Biết cho đi yêu thương, sống tận tâm, quan tâm những người xung quanh, có trách nhiệm với chính mình và người khác.

+ Giữa “cho” và “nhận” luôn có mối quan hệ khăng khít với nhau. Muốn nhận được điều tốt đẹp ta phải biết “cho” đi những điều tốt đẹp. 

- Luận điểm 2: Nhận định, đánh giá về vấn đề tư tưởng đạo lí. 

+ Biểu hiện của sự cho đi: Chúng ta có thể "cho" đi về vật chất hoặc sẻ chia về mặt tinh thần.

+ Tác dụng của việc cho đi: Cuộc sống trở nên vui vẻ, ý nghĩa; nhận được tình cảm yêu thương, sự kính trọng từ mọi người...

+ Kết hợp hài hòa giữa "cho" và "nhận".

+ Nêu một số tấm gương của việc cho và nhận: Hồ Chí Minh, Bill Gates...

- Luận điểm 3: Phản đề, bài học nhận thức và hành động cho bản thân.

+ Lối sống vô cảm, sống chỉ biết “nhận” chứ không hề “cho” - “Ăn cỗ đi trước, lội nước theo sau” đáng phê phán.

+ "Cho" đi đúng lúc, đúng mức, không nên mù quáng.

+ Bài học trong cuộc sống: biết yêu thương, trân trọng cuộc sống.

Ngoài ra khi viết dạng văn nghị luận xã hội học sinh cần lưu ý xác định đúng yêu cầu của đề bài, thực hiện đúng phương pháp và chọn lựa đúng kiến thức cần huy động. Đặc biệt dẫn chứng sử dụng trong bài viết phải có sự chọn lọc, vừa đủ và thuyết phục người đọc. Cùng với đó lập luận phải sắc sảo, chặt chẽ và thể hiện rõ quan điểm, chính kiến của người viết. 

Cô Nguyễn Thị Thu Trang chia sẻ thêm: “Trước khi bắt tay vào viết bài, các em nên dành thời gian tìm hiểu đề, lập dàn ý theo các thao tác nghị luận mà cô đã hướng dẫn để bài viết đúng hướng và đủ ý. Đặc biệt, phải thường xuyên cập nhật kiến thức xã hội, tin tức thời sự để đưa dẫn chứng thực tế vào bài viết, kết hợp lí lẽ chặt chẽ và dẫn chứng thuyết phục thì cô tin bài làm của các em sẽ đạt điểm cao”.

Ôn thi vào 10 môn Toán: Bí quyết giành điểm phần Hàm số và Đồ thị hàm số

Ôn thi vào 10 môn Toán: Bí quyết giành điểm phần Hàm số và Đồ thị hàm số

Để giành trọn điểm phần Hàm số và Đồ thị Hàm số trong đề thi Toán vào lớp 10, học sinh cần nắm chắc hệ thống kiến thức và phương pháp giải của từng dạng bài.

Hoàng Thanh

 
List comment
 
 
Hot girl miền Tây gieo thương nhớ với vẻ đẹp ngọt lịm
icon

Nguyễn Thị Tuyết Nga sở hữu ngoại hình nổi bật, vẻ đẹp trong trẻo, đặc biệt là góc nghiêng rất dễ gây thiện cảm với người đối diện.

 
 
Gợi ý đáp án đề thi tuyển sinh lớp 10 môn Toán tại Hà Nội năm 2020
icon

Đề thi tuyển sinh lớp 10 môn Toán tại Hà Nội năm 2020 gồm 5 bài, gợi ý đáp án môn Toán được các thầy cô giàu kinh nghiệm cung cấp.

 
 
Hơn 13.000 thí sinh Đà Nẵng bước vào kỳ thi lớp 10
icon

Sáng 18/7, hơn 13.000 thí sinh Đà Nẵng bước vào kỳ thi lớp 10 với môn thi đầu tiên Ngữ văn.

 
 
Cậu bé có IQ 210, cao hơn cả Albert Einstein: 30 năm sau lại có lựa chọn bất ngờ
icon

Với Kim, hào quang ngày xưa, với IQ 210 giống như một gánh nặng. Giờ đây, ông hạnh phúc hơn bao giờ hết khi được tự do, được sống của chính mình mà không phải gồng lên theo mong muốn của bất kỳ ai.

 
 
Doanh nghiệp trẻ vươn ra đại dương
icon

Mở rộng thị trường, đặc biệt là thị trường thế giới luôn là mong muốn và mục tiêu của các doanh nghiệp Việt Nam, đặc biệt là các doanh nghiệp trong lĩnh vực nông nghiệp, may mặc và thủ công mỹ nghệ. 

 
 
Cô gái say mê 'thổi hồn' vào những bức tranh gạo
icon

Vốn là loại lương thực quan trọng trong đời sống nhưng qua bàn tay khéo léo của cô nàng 9X Thu Lài thì gạo nay đã có thể trở thành nguyên liệu sáng tạo nên những bức tranh độc đáo.

 
Muôn vàn tâm trạng của sĩ tử sau khi bước ra khỏi phòng thi lớp 10
icon

Sáng 17/7, thí sinh tại một số tỉnh thành như Bắc Giang, Hà Nội, TP.HCM, Quảng Ninh… đã hoàn thành một phần các môn thi vào lớp 10 công lập.

 
Cảm giác bắt được 'vé về tuổi thơ' khi xem cuốn sổ bài hát của cô nàng 9X
icon

Tuổi thơ của nhiều người thế hệ 8X, 9X chắc hẳn gắn bó với cuốn sổ tay chép vô số lời bài hát. Cuốn sổ nhỏ ấy chứa đựng cả bầu trời kỷ niệm khó quên với mỗi người.

 
Gợi ý đáp án đề thi tuyển sinh lớp 10 môn Toán tại TP.HCM năm 2020
icon

Đề thi môn Toán vào lớp 10 tại TP.HCM năm học 2020-2021 gồm 8 bài. Gợi ý đáp án đề thi được các thầy cô dạy Toán cung cấp.

 
Đề thi, gợi ý đáp án môn Ngữ văn vào lớp 10 tại Hà Nội năm 2020
icon

Đề thi vào lớp 10 môn Ngữ văn tại Hà Nội năm 2020 có nội dung về những câu thơ của Viễn Phương về Bác...