Bão hình thành thế nào, vì sao mắt bão lại là nơi ‘bình yên’ nhất?

Trên thế giới từng xuất hiện nhiều cơn bão lớn, gây hậu quả nghiêm trọng. Vậy bão hình thành như thế nào? Vì sao lại có bão?

Bão được hình thành như thế nào?

Bão là trạng thái nhiễu động của khí quyển và là một loại hình thời tiết cực đoan. Bão chỉ có thể hình thành khi có đủ 3 điều kiện: Nhiệt, ẩm và động lực để tạo xoáy.

Nhà khí tượng Erik palmen đã tìm ra rằng bão chỉ có thể hình thành trên biển trong dải vĩ độ 5 - 20 độ vĩ hai bên xích đạo có nhiệt độ cao (từ 26 – 27 độ C trở lên) đảm bảo cung cấp đủ lượng hơi nước khổng lồ bốc hơi mạnh từ mặt biển để cung cấp năng lượng ngưng kết cho bão hình thành và lực coriolis dủ lớn để tạo xoáy, tạo điều kiện thuận lợi cho bão hình thành.

Sở dĩ bão không thể hình thành trong giải 0 – 5 độ vĩ về hai phía của xích đạo vì ở đó lực coriolis quá nhỏ, không đủ để tạo xoáy. Khối không khí trong vùng xoáy có chiều ngang khoảng 200 km, chiều dài khoàng 1000km, cách mặt đất khoảng 10 - 12km.

Bão thường hình thành ở các vùng nhiệt đới vì hiện tượng thiên nhiên này cần một dòng nước rất nóng, tối thiểu là 26 độ ở độ sâu ít nhất là 50m dưới nuớc.

Nước nóng tạo nên tình trạng bốc hơi mạnh, mà sự bốc hơi chính là nhiên liệu của bão. Khối khí rất ẩm này sẽ lên cao đến 15 cây số. Ở đó, khí sẽ trở nên lạnh, cô đặc và khiến những đám mây bão không cố định trở nên lớn hơn.

Khi khí lạnh trở xuống, nó lại hút đầy khí ẩm và nóng. Và nó bị hút với tốc độ rất cao vào bên trong ống khí bay lên cao. Sở dĩ có hiện tượng này vì áp suất ở đây thấp hơn những nơi khác. Điều này giải thích tại sao mây cuộn xung quanh ống khói này.

Do trái đất quay, ở Bắc bán cầu là chiều ngược lại của kim đồng hồ, còn ở Nam bán cầu là cùng chiều với kim đồng hồ, nên bao giờ bão cũng quay theo cùng 1 chiều.

Nước càng nóng, guồng máy nhiệt độ càng lên cao và gió cũng tăng tốc. Lúc này, bão tăng sức mạnh. Sức của nó đôi khi đạt đến mức tương đương 5 quả bom hạt nhân/mỗi giây. Nhưng ngay khi gặp một dòng nước lạnh hơn hoặc gặp đất liền, bão giảm cường độ vì thiếu khí nóng bốc hơi.

bão là gì
Bão là trạng thái nhiễu động của khí quyển và là một loại hình thời tiết cực đoan

Tại sao bão xuất hiện chủ yếu vào mùa Hè và mùa Thu?

 

Thời gian hoạt động chính trong năm của bão, áp thấp nhiệt đới là vào mùa Hè và mùa Thu: Từ tháng 6 đến tháng 11 (ở Bắc Bán Cầu) và tháng 12 đến tháng 3 năm sau (ở Nam Bán Cầu), bão xuất hiện nhiều nhất vào mùa Hè và mùa Thu, vì vào thời gian này có đầy đủ các điều kiện thuận lợi nhất cho sự hình thành và phát triển của bão: Nhiệt độ nước biển cao (ít nhất là từ 26oC trở lên), khí quyển vùng nhiệt đới khá thuận lợi cho sự phát triển đối lưu và chuyển động xoáy qui mô lớn xảy ra khá mạnh mẽ.

Vì  sao mắt bão lại là nơi ‘bình yên’ nhất?

Bão thực chất là khối không khí xoay tròn với vận tốc cao, hoạt động trong phạm vi khá lớn, đường kính có thể lên tới 1.000 km. Mắt bão, còn gọi là tâm bão, là nơi có áp suất không khí rất thấp, còn xung quanh mắt bão thì không khí ở tầng thấp vừa xoáy nhanh vừa đổ về trung tâm áp thấp.

Tốc độ dòng khí càng nhanh thì vận tốc gió càng mạnh, tạo nên lực ly tâm cực lớn khiến không khí bên ngoài càng khó lọt vào tâm bão. Do đó, mắt bão giống như một cái ống được xây bằng mây, bên trong dường như không khí không quay, gió rất yếu.

Hơn nữa, vì không lọt được vào tâm bão, nên không khí bên ngoài mang nhiều hơi nước phải bốc lên, hình thành những đám mây xám xịt rồi ào ạt tuôn mưa. Trong khi đó, tại mắt bão lại xuất hiện dòng khí đi xuống, bởi vậy nơi đây trời quang, mây tạnh, thậm chí còn có thể trông thấy trăng sao vào buổi tối.

Tuy nhiên, nếu mắt bão ở trên đại dương thì nơi đó sóng biển lại cực kỳ dữ dội. Thí nghiệm cho thấy, đặt ly nước vào trong chuông thuỷ tinh rồi hút dần không khí ra, đến khi không khí rất loãng và áp suất giảm tới mức nhất định thì nước trong ly nổi bọt sùng sục như bị đun sôi.

Mắt bão thông thường có đường kính 40 km. Bão là khối khí vừa quay vừa di chuyển nên mắt bão cũng di chuyển theo. Sau khi mắt bão rời chỗ, tức thì mưa to gió lớn ập tới. Các chuyên gia khí tượng học cho biết, sự phân bố hướng gió ở mọi vị trí trong phạm vi hoạt động của cơn bão đều được thể hiện rất có quy luật. Khi không khí xung quanh đổ dồn về tâm bão, do ảnh hưởng của sự tự quay của trái đất, hướng đi của gió sẽ bị lệch đi. Sự lệch góc đó khiến gió xung quanh hướng tới tâm bão luôn ngược chiều kim đồng hồ.

Càng đến gần tâm bão, phương tiếp tuyến càng lớn, gió càng tiếp cận với vận động quay tròn quanh tâm bão. Bởi vậy, góc tạo ra giữa hướng gió với tuyếp tuyến đường tròn tâm bão càng nhỏ. Trong phạm vi cơn bão, dù đứng ở bất kỳ vị trí nào, chỉ cần đứng quay lưng về hướng gió thì người ta có thể phán đoán chắc chắn rằng mắt bão nằm trong góc dao động 45-90 độ ở phía trước mặt và lệch sang trái.

Châu Anh

Theo www.tienphong.vn

Chủ đề :

bão

mắt bão

 
List comment
 
 
Dự báo thời tiết ngày 26/9: Hà Nội mưa lớn trong chiều tối và đêm
icon

Những ngày cuối tuần này, các khu vực trên cả nước có khả năng mưa rào và dông vào buổi chiều và đêm, cục bộ có mưa vừa, mưa to, trong cơn dông có khả năng xảy ra lốc, sét và gió giật mạnh.

 
 
Dự báo thời tiết ngày 23/9: Hà Nội mát mẻ, đề phòng lốc, sét, mưa đá
icon

Theo Trung tâm dự báo khí tượng thủy văn Quốc gia, từ đêm 22/9 đến ngày 24/9, ở Bắc Bộ có mưa vừa, mưa to, có nơi mưa rất to và rải rác có dông. Từ ngày mai (23/9), ở Bắc Bộ trời chuyển mát.

 
 
Cảnh báo ngập lụt khu vực nội thành Hà Nội giờ tan tầm
icon

Theo Trung tâm dự báo khí tượng thủy văn Quốc gia, hiện nay, khu vực các quận nội thành Hà Nội đang có mưa to đến rất to, kéo dài trong 2-3 giờ tới..

 
 
Dự báo thời tiết ngày 22/9: Không khí lạnh ảnh hưởng, miền Bắc mưa lớn
icon

Từ đêm 22/9, không khí lạnh kết hợp với hội tụ gió ở các mực trên cao nên khu vực Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ có thể xuất hiện mưa vừa, mưa to, có nơi mưa rất to và dông mạnh.

 
 
Bắc Trung Bộ mưa lớn sau bão số 5
icon

Theo Trung tâm dự báo khí tượng thủy văn Quốc gia, do ảnh hưởng của hoàn lưu sau bão kết hợp với không khí lạnh, trong ngày và đêm nay (19/9), khu vực Bắc Trung Bộ có mưa to đến rất to.

 
 
Bão số 5 áp sát bờ biển Quảng Bình - Quảng Nam, gió giật cấp 12
icon

Do ảnh hưởng của bão số 5, ở đảo Lý Sơn đã quan trắc được gió mạnh cấp 7, giật cấp 9, đảo Cồn Cỏ có gió mạnh 6, đảo Bạch Long Vĩ có gió mạnh cấp 6, giật cấp 8; các tỉnh miền Trung có mưa rất to.

 
Quảng Nam: Bị nước lũ cuốn trôi, mẹ tử vong, con cấp cứu tại bệnh viện
icon

Tối 13/11, UBND xã Duy Phước (huyện Duy Xuyên, tỉnh Quảng Nam) xác nhận trên địa bàn vừa xảy ra vụ đuối nước thương tâm khiến một người tử vong.

 
Đắk Lắk: Ngập nặng sau mưa lũ, hàng trăm hộ dân khu lòng hồ bị cô lập
icon

Do ảnh hưởng của bão số 12, nhiều tuyến đường bị chia cắt làm hàng trăm hộ dân ở tỉnh Đắk Lắk bị cô lập.

 
Quảng Nam: Trà Leng lại bị sạt lở và lũ quét, 14 nhà dân bị cuốn trôi
icon

Sáng 7/11, UBND xã Trà Leng (huyện Nam Trà My, tỉnh Quảng Nam) cho biết trên địa bàn vừa xảy ra trận sạt lở kèm lũ quét làm 14 ngôi nhà bị “xóa sổ”.

 
Nhói lòng 1 ngày tìm thấy 5 thi thể bị nước lũ cuốn trôi ở Nghệ An
icon

Hai em học sinh đi xe đạp qua vùng nước sâu thì không may bị nước lũ cuốn trôi, tử vong. Cũng trong ngày 1/11, lực lượng chức năng Nghệ An cũng đã tìm thấy 3 thi thể khác bị nước lũ cuốn trôi trước đó.