Truyền thuyết đẹp của tục 'kéo vợ' và sự biến tướng đáng sợ

'Kéo vợ' theo tiếng Mông ở Hà Giang gọi là 'Chắt Pò Nỉa', vốn là nét đẹp văn hóa, thể hiện tự do hôn nhân, mưu cầu hạnh phúc của những đôi trai gái yêu nhau nhưng bị ngăn cản, ràng buộc bởi sính lễ.

Truyền thuyết đẹp của tục kéo vợ và sự biến tướng đáng sợ - 1

Tục bắt vợ độc đáo của dân tộc Mông (Ảnh: Internet).

Tuy nhiên, tập tục hiện nay đang bị biến tướng, tiềm ẩn nguy cơ mất trật tự xã hội. 

Người Mông có nhiều phong tục độc đáo, trong đó có tục "kéo vợ". Song, không ít người còn hiểu chưa đầy đủ về tục này, cho rằng đây là bắt vợ hoặc cướp vợ, bắt ép người con gái về làm vợ. Thực chất, bên trong tập tục này ẩn chứa ý nghĩa nhân văn sâu sắc, thể hiện tự do hôn nhân, mưu cầu hạnh phúc.

Từ quan điểm tự do hôn nhân

Tương truyền, thủa xa xưa, có đôi trai gái người dân tộc Mông yêu nhau say đắm, thế nhưng phía bên gia đình cô gái không đồng ý gả cho chàng trai. Hai người không biết làm thế nào, thế rồi cả hai đã nghĩ ra một kế hoạch, cô gái đồng ý để cho người con trai kéo về nhà làm vợ. Chuyện đã rồi, ván đã đóng thuyền, phía nhà gái đành phải chấp thuận.

Trong thực tế đời sống đồng bào dân tộc Mông, khi đôi trai gái đã ưng ý và thề nguyền đi đến hôn nhân thì họ sẽ về báo cáo với bố mẹ và dòng họ. Nếu mọi chuyện suôn sẻ, nhà trai sẽ tiến hành mời ông mối sang đánh tiếng dạm hỏi, rồi tiến tới lễ ăn hỏi (hẹn cưới) và cuối cùng là lễ cưới (đón dâu).

Đám cưới của người Mông thường được tổ chức linh đình, tốn kém và thường diễn ra vào mùa Xuân, kiêng làm đám cưới vào những tháng có sấm sét. Quan niệm của người Mông cho rằng, mùa Xuân là mùa của vạn vật sinh sôi nảy nở mà con người không nằm ngoài vòng quay đó.

Thế nhưng, không phải câu chuyện tình yêu nào cũng có một cái kết có hậu mà không phải trải qua sóng gió. Trong thực tế, có rất nhiều đôi trai gái yêu nhau tha thiết nhưng lại không được một hoặc cả hai bên cha mẹ đồng ý. Khi cha mẹ đã không đồng ý mà đôi trai gái tự tìm đến sống với nhau thì không những bị coi là bất hiếu, mà cuộc hôn nhân đó còn không được cộng đồng chấp nhận.

Thế nên tục "kéo vợ" có thể được coi là một giải pháp khá hiệu quả cho những đôi trai gái yêu nhau tha thiết nhưng lại gặp phải trở ngại từ phía gia đình. Khi đó, cặp đôi sẽ bàn cách tiến tới hôn nhân bằng tục "kéo dâu", bằng cách nhờ cậy những ông chú, bà thím, bà cô, ông cậu, anh em, bạn bè... làm nội ứng, thống nhất kế hoạch "kéo dâu" để hợp lý hóa cuộc hôn nhân.

Sự biến tướng tục "kéo vợ"

Vừa qua, một đoạn clip trên mạng xã hội về một bé gái bị bắt làm vợ được công an giải cứu đã gây xôn xao dư luận. Qua xác minh, chàng trai trong clip tên là G.M.C., sinh năm 2006, còn cô gái bị C. kéo là V.T.S., sinh năm 2008, thôn Sà Lủng, xã Pải Lủng, huyện Mèo Vạc (Hà Giang).

Được biết, G.M.C. và V.T.S. quen nhau qua Zalo từ ngày 4/2/2022. Từ khi quen nhau, hai bạn trẻ này thường xuyên nhắn tin qua lại. Trong nội dung tin nhắn, C. tỏ tình với S. và rủ đi chơi cùng nhưng S. chưa nhận lời yêu. Đến ngày 7/2, cả hai hẹn gặp nhau ở Tượng đài Thanh niên xung phong và khi đến ngã ba hạt 7 thuộc địa phận xã Pả Vi, C. có ý định kéo S. về làm vợ theo tập tục, nhưng S. không đồng ý nên xảy ra vụ việc như trên.

Truyền thuyết đẹp của tục kéo vợ và sự biến tướng đáng sợ - 2

Bé gái S. kháng cự trước hành động "bắt vợ" của nam thanh niên tên C. (Ảnh cắt từ clip).

Trước vụ việc, ông Sùng Dình Páo, 68 tuổi, người dân tộc Mông, hiện là Bí thư Chi bộ thôn Tìa Chí Dùa, thị trấn Mèo Vạc, cho biết đây là sự biến tướng tục "kéo vợ" của người Mông.

 

"Người Mông thế hệ chúng tôi trước kia kéo vợ chỉ là hình thức, vì thực chất cả hai đã yêu nhau, đồng ý về với nhau. Việc kéo ép khi người con gái không đồng ý là sự biến tướng của tập tục. Chính quyền địa phương các cấp đã tuyên truyền, người lớn cũng đã khuyên bảo, nhưng còn một số cháu không nghe lời, do tuổi còn trẻ, suy nghĩ nông cạn, nếu ép các cháu quá, nhiều trường hợp dễ nảy sinh ý nghĩ tiêu cực", ông Páo chia sẻ.

Theo ông Hạng Mí De, Chủ tịch Hội Khuyến học tỉnh Hà Giang, qua theo dõi clip, ông thấy nhiều người chứng kiến vụ việc rất vô cảm, biết đó là hành vi cưỡng ép nhưng không ai can thiệp. "Tục kéo vợ của người Mông không như thế, kéo chỉ là hình thức khi người con gái đã đồng ý yêu thương mình nhưng còn e ngại. Trường hợp cháu trai trong clip rõ ràng là lợi dụng tập tục để ép cô gái. Nếu không được ngăn chặn, tập tục bị biến tướng, tiềm ẩn nhiều nguy hiểm với các cháu gái vùng cao", ông De nói.

Bà Triệu Thị Tình, Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Hà Giang cho biết: "Bắt vợ" hay "kéo vợ" vốn là một tục xa xưa của đồng bào dân tộc Mông, thể hiện tình yêu đôi lứa, mưu cầu hạnh phúc của những chàng trai, cô gái người Mông yêu nhau, muốn đến với nhau. Qua thời gian, tục "bắt vợ" đã bị biến tướng. Trước đây, việc kéo hay bắt vợ chỉ được diễn ra khi có sự thỏa thuận và đồng ý của hai người, người con gái phải đủ 18 tuổi và người con trai phải đủ 20 tuổi.

Tăng cường công tác tuyên truyền về tảo hôn

Chiều 9/2, phóng viên có mặt tại gia đình anh Vàng Mí Say, thôn Khai Hoang II, xã Xín Cái, huyện Mèo Vạc, cùng đoàn công tác của xã Xín Cái đi tuyên truyền về tảo hôn. Được biết, ba hôm trước, con trai anh Vàng Mí Say là Vàng Mí Thò sinh năm 2010 đã "bắt" cháu Lù Thị Thò sinh năm 2008 về làm vợ. Ngay sau khi nắm bắt được thông tin, xã Xín Cái đã cử đoàn công tác đến tuyên truyền, vận động và yêu cầu gia đình thực hiện ký cam kết không tảo hôn, đồng thời trả bé gái về gia đình ở thôn Mã Pí Lèng, xã Pả Vi, huyện Mèo Vạc.

Sau khi được tuyên truyền, gia đình anh Say đã đồng ý ký cam kết không để tình trạng tảo hôn xảy ra với con trai mình. "Hai đứa nó tự thích nhau và đưa về nhà. Sau khi cán bộ tuyên truyền thì mình cũng nhận thức được và sẽ không cho hai đứa lấy nhau, để sau khi các con học xong, khi đủ tuổi mà hai con vẫn thích nhau thì sẽ cho hai đứa lấy nhau" - anh Vàng Mí Say khẳng định.

Thiếu tá Hoàng Ngọc Tuân, Phó trưởng Công an xã Xín Cái cho biết, trên địa bàn xã từ đầu năm 2022 đã tiến hành xử lý 3 vụ tảo hôn, tách các cặp đôi chưa đủ tuổi. Các hộ đều ký cam kết không để xảy ra tình trạng tảo hôn.

Ông Ngô Mạnh Cường, Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân huyện Mèo Vạc thông tin, những năm gần đây, nhờ làm tốt công tác tuyên truyền, tình trạng tảo hôn trên địa bàn đã được giảm thiểu, từ 128 cặp tảo hôn trong năm 2018, đến năm 2021 còn 21 cặp tảo hôn. Tình trạng hôn nhân cận huyết không còn diễn ra trên địa bàn huyện.

"Trong năm 2022, chúng tôi sẽ tiếp tục tuyên truyền, vận động, phổ biến pháp luật, đặc biệt vận động đối với các cặp tảo hôn để đảm bảo theo đúng quy định của pháp luật. Nếu có trường hợp cưỡng ép về làm vợ xảy ra, có dấu hiệu vi phạm, chúng tôi sẽ xử lý nghiêm theo quy định", ông Cường nhấn mạnh.

Ngày 10/2/2022, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Hà Giang đã ra văn bản về tăng cường công tác tuyên truyền bài trừ các tập tục lạc hậu và thực hiện nếp sống văn minh trong việc cưới, việc tang và lễ hội. Theo đó, Sở đề nghị Ủy ban nhân dân các huyện, thành phố phối hợp chỉ đạo triển khai một số nội dung: Tiếp tục đẩy mạnh công tác tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật trong nhân dân, thực hiện Luật Hôn nhân và gia đình, Luật Bình đẳng giới, Luật Trẻ em, Bộ luật Hình sự, Bộ luật Tố tụng hình sự…, ngăn chặn các hành vi vi phạm về hôn nhân và gia đình, xâm hại trẻ em, xâm hại người dưới 16 tuổi.

Hà Giang là tỉnh miền núi phía Bắc với 19 dân tộc anh em cùng sinh sống; mỗi dân tộc có phong tục, tập quán riêng biệt. Tính đến năm 2020, đồng bào dân tộc Mông sinh sống trên địa bàn có khoảng 302.552 người, chiếm hơn 30% tổng dân số toàn tỉnh. Mặc dù cấp ủy, chính quyền các cấp vào cuộc, triển khai quyết liệt các giải pháp xây dựng đời sống văn hóa, văn minh, nhưng hiện nay đồng bào các dân tộc thiểu số trên địa bàn tỉnh còn không ít hủ tục, tập quán lạc hậu, trở thành rào cản phát triển kinh tế - xã hội. Để thay đổi tư duy, nhận thức của người dân và bài trừ các hủ tục không phải là chuyện "một sớm, một chiều". Ngoài những giải pháp căn cơ được cả hệ thống chính trị triển khai một cách đồng bộ, cần sự vào cuộc, nêu cao trách nhiệm của cả cộng đồng, để cùng chung tay xây dựng cuộc sống văn minh, tiến bộ.

Theo dantri.com.vn/TTXVN

Lào Cai: Điều tra vụ "bắt vợ" kéo lê, lôi lên taxi đưa về nhà dù thiếu nữ cầu cứu, chống cự quyết liệt

Lào Cai: Điều tra vụ "bắt vợ" kéo lê, lôi lên taxi đưa về nhà dù thiếu nữ cầu cứu, chống cự quyết liệt

Mặc cho thiếu nữ chống cự, cầu cứu, nằm vật ra đường nhưng nhóm thanh niên vẫn kéo lê, khống chế và ép nạn nhân lên xe taxi rồi đưa về nhà.

 
List comment
 
 
Về Tuyên Quang thăm nơi Bác Hồ ở và làm việc, nghe tiếng hát Then giữa hồ Nà Nưa
icon

Tân Trào là xã nằm ở đông bắc huyện Sơn Dương (Tuyên Quang), gắn liền với tên tuổi, sự nghiệp của Chủ tịch Hồ Chí Minh, vị lãnh tụ vĩ đại của Cách mạng Việt Nam, danh nhân văn hóa thế giới.

 
 
Từ đứa trẻ lang thang trở thành Giám đốc điều hành tổ chức hỗ trợ hàng vạn trẻ em
icon

Từ một đứa trẻ lang thang, kiếm sống qua ngày bằng việc đánh giày trên đường phố Hà Nội, Đỗ Duy Vị (35 tuổi) vừa được bổ nhiệm vào vị trí Đồng Giám đốc điều hành của Blue Dragon - Children’s Foundation (Tổ chức Trẻ em Rồng xanh).

 
 
Nhặt được gần 2 cây vàng, cụ ông báo công an tìm người trả lại
icon

Sáng 24/3, thông tin từ Công an xã Thạch Xuân (Thạch Hà, Hà Tĩnh) xác nhận, đơn vị vừa cùng cụ Nguyễn Huy Tý (SN 1946, ở thôn Tân Thanh) trả lại 19 chỉ vàng, tương đương gần 100 triệu đồng cho người đánh rơi.

 
 
Nhạc sĩ Hồng Đăng “Lênh đênh” về trời
icon

Dẫu biết, nhạc sĩ Hồng Đăng cũng không thể trốn mệnh trời, nhưng vẫn thật xót xa. Bên tai tôi văng vẳng lời ca bài hát “Lênh đênh”.

 
 
Bí ẩn về vương quốc gỗ hóa thạch trên cao nguyên Gia Lai
icon

Hàng trăm triệu năm trước, những cánh rừng nguyên sinh của vùng đất Chư A Thai bị vùi sâu dưới lớp đất. Trải qua thời gian phong hóa, cây gỗ này đã hóa đá và nổi lên mặt đất, mang vẻ đẹp kỳ lạ.

 
 
Giỗ Tổ Hùng Vương và 30/4, 1/5 rơi vào cuối tuần, người lao động được nghỉ dài ngày
icon

Lịch nghỉ lễ giỗ Tổ Hùng Vương 10/3 và 30/4, 1/5 năm 2022, người lao động được nghỉ tổng số 7 ngày do các kỳ nghỉ lễ đều rơi vào cuối tuần.

 
Người cha nghèo xúc động nhận lại hơn 12 triệu đồng đánh rơi khi đi gửi ngân hàng
icon

Nhận lại số tiền đánh rơi, người đàn ông ở bản làng biên giới xứ Nghệ xúc động rơi nước mắt, chân thành cảm ơn các thầy, cô giáo đã nhặt được cùng sự giúp đỡ của chính quyền địa phương.

 
Bí ẩn bãi cọc gỗ ở Bắc Giang
icon

Gần 30 năm trước, người dân xã Đức Giang, huyện Yên Dũng (Bắc Giang) bất ngờ phát hiện bãi cọc gỗ trong quá trình khai thác đất làm công trình thủy lợi. Đến nay, bãi cọc gỗ này vẫn còn là một bí ẩn.

 
Mua hàng hết chưa đến 170 nghìn, nữ khách hàng sơ ý chuyển thành gần 167 triệu đồng
icon

Mặc dù chỉ mua hết 166.800 đồng tiền hàng nhưng chị P.T.K.Tr (Hà Tĩnh) lại chuyển nhầm thành 166,8 triệu đồng. Khách hàng đã được đại diện siêu thị trả lại sau khi phát hiện sự nhầm lẫn.

 
Cây đa hình thù kỳ lạ 4 thân chụm 1 xòe tán rộng sừng sững trên quả đồi
icon

Một cây đa nhiều thân chụm lại thành 1 rồi xòe tán rộng, tạo nên hình thù kỳ quái, đứng sừng sững cả thập kỷ trên một quả đồi thuộc phường Nghĩa Phú (TP Gia Nghĩa, Đắk Nông) đang thu hút nhiều người dân tò mò đến xem, cúng bái.