Người giữ lửa văn hóa truyền thống dân tộc Cao Lan

Được mệnh danh là “bảo tàng sống” của văn hóa dân tộc Cao Lan, ông Sầm Văn Dừn vẫn ngày đêm miệt mài tìm cách bảo tồn và truyền dạy văn hóa cho thế hệ trẻ.

Dù đã ở cái tuổi “thất thập cổ lai hy” nhưng ông Sầm Văn Dừn, thôn Mãn Hóa, xã Đại Phú, huyện Sơn Dương, tỉnh Tuyên Quang vẫn cháy trong mình ngọn lửa lưu giữ, bảo tồn và truyền dạy văn hóa truyền thống của dân tộc Cao Lan (Sán Chay).

Say mê học hỏi sách của tiền nhân để lại

Chia sẻ về quá trình bảo tồn, truyền dạy văn hóa truyền thống của dân tộc Cao Lan tại Đại hội Đại biểu toàn quốc các dân tộc thiểu số Việt Nam năm 2020, ông Dừn cho biết: Nhờ vào sự chỉ bảo của người cha cũng như bản thân luôn say mê học hỏi hầu hết các sách của tiền nhân để lại. Vì vậy, ông Dừn có thể chủ trì các nghi lễ có trong đời sống sinh hoạt và trong vòng đời của một con người Cao Lan từ lúc sinh ra cho đến khi qua đời.

Mỗi năm, ông Dừn chủ trì hàng chục đám nhà xe, đưa tang người chết theo phong tục của dân tộc tại địa phương. Tại các buổi lễ đó, ông luôn chủ động tuyên truyền cho gia chủ lược bỏ những hủ tục lạc hậu trong tang ma để giảm cả kinh phí lẫn thời gian. Cách làm của ông vừa kế thừa các nghi lễ có tính bắt buộc không thể thiếu trong quan niệm đồng bào, vừa thực hiện đúng các quy định trong việc cười, việc tang, trong xây dựng nếp sống văn hóa mới. Kinh nghiệm của ông Dìn là việc gì khó mình phải tiên phong làm trước, làm được rồi sau đó làm công tác vận động sẽ dễ dàng hơn.

Để thực hiện tốt các chủ trương của Đảng về công tác bảo tồn các giá trị văn hóa truyền thống của dân tộc, trên cương vị là Đảng viên, trưởng thôn Mãn Hóa, người có uy tín trong đồng bào dân tộc thiểu số, ông Dừn thường xuyên vận động nhân dân tham gia thực hiện công tác bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống của dân tộc Cao Lan. Với niềm đam mê bản sắc văn hóa dân tộc, ông tác tập hợp con cháu vào đội văn nghệ. Chỉ trong một thời gian ngắn, phong trào văn hóa văn nghệ đã được nhân dân hưởng ứng nhiệt tình và ngày càng được nhân rộng.

Với sự hiểu biết về văn hóa truyền thống của dân tộc Cao Lan, ông đã mạnh dạn kết hợp các nghi lễ truyền thống, gọt tỉa để sân khấu hóa thành các tiết mục văn nghệ và thực hiện biểu diễn.

Từ năm 1998 đến nay, đội văn nghệ do ông thành lập đã có gần 30 tiết mục tham gia các hội thi, hội diễn từ địa phương cho đến toàn quốc và giành được nhiều bằng khen, giấy khen, chứng nhận tiết mục đoạt giải xuất sắc…

 
Người giữ lửa văn hóa truyền thống dân tộc Cao Lan
Một trong những nghi lễ của dân tộc Cao Lan. Ảnh: Sầm Văn Đạo

Truyền dạy, giữ gìn văn hóa truyền thống

Trong những năm vừa qua, ông cũng đã thực hiện truyền dạy được 4 thế hệ diễn viên với gần 100 anh chị em con cháu biết hát, biết múa các bài hát múa dân gian truyền thống của dân tộc Cao Lan. Không những vậy, ông còn thực hiện cung cấp tư liệu, giúp đỡ được 5 sinh viên làm khóa luận tốt nghiệp đại học. Thực hiện và cung cấp tài liệu cho 4 người bảo vệ thành công luận án tiến sĩ về đề tài văn hóa truyền thống dân tộc Cao Lan. Những kết quả này không chỉ là niềm tự hào của cá nhân mà còn góp phần quảng bá hình ảnh quê hương từ thôn, xã đến huyện, tỉnh, tạo ra một phong trào văn hóa văn nghệ sâu rộng trong quần chúng nhân dân tại địa phương, góp phần tích cực bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống của dân tộc.

Việc khơi dậy thành công phong trào văn hóa, văn nghệ ở địa phương đã góp phần tạo động lực phát triển kinh tế, xây dựng khối đại đoàn kết các dân tộc tại địa bàn, xua đi hủ tục lạc hậu, giảm các tệ nạn xã hội…

Ông Dừn cũng cho biết, hiện ông đã sưu tầm và lưu giữ hơn 200 đầu sách cổ và 8 tập sách hát sình ca của văn hóa Cao Lan. Những cuốn sách ông lưu giữ chủ yếu mô tả về nguồn gốc loài người, sự tích, ca dao, tục ngữ, hò vè, kể chuyện về những vị thần có trong tín ngưỡng đồng bào, quá trình di cư, định cư của người Cao Lan, xuất xứ tên gọi đồi núi, xứ đồng và đặc biệt là  các nghi lễ quan trọng trong vòng đời của người Cao Lan.

Bên cạnh đó, ông cũng đang lưu giữ các nhạc cụ truyền thống của dân tộc mình như trống sành, pí lè, chũm chọe, sóc nhạc…Với những tư liệu văn hóa đã sưu tầm và lưu giữ, ông đã được các phóng viên báo chí và nhân dân gọi là “bảo tàng sống” của văn hóa dân tộc Cao Lan. Ông được tặng danh hiệu Nghệ nhân ưu tú vào năm 2015 và Nghệ nhân nhân dân vào năm 2019 trong lĩnh vực văn hóa phi vật thể loại hình nghệ thuật trình diễn dân gian.

Ngô Dương

Chủ đề :

Dân tộc

 
List comment
 
 
Vĩnh Phúc: Chấn chỉnh tình trạng lộn xộn trong sinh hoạt văn hóa, tín ngưỡng
icon

Việc quản lý, tổ chức các sinh hoạt văn hóa, tín ngưỡng tại một số địa phương ở tỉnh Vĩnh Phúc thiếu chặt chẽ, làm nảy sinh tình trạng lộn xộn. UBND tỉnh đã ban hành Chỉ thị số 09 để chấn chỉnh việc này.

 
 
Bình Thuận: Nguy cơ mai một nghề gốm truyền thống của người Chăm
icon

Nghề gốm được coi là nghề thủ công truyền thống độc đáo, riêng biệt mang đậm bản sắc văn hóa của cộng đồng người Chăm, thế nhưng lại đang đứng trước nguy cơ mai một.

 
 
Nam Định: Nỗ lực bảo tồn, phát huy di sản Thực hành tín ngưỡng thờ Mẫu Tam phủ
icon

Nhiều giải pháp sẽ được triển khai đồng bộ nhằm bảo vệ và phát huy giá trị di sản Thực hành tín ngưỡng thờ Mẫu Tam phủ của người Việt ở tỉnh Nam Định.

 
 
Bình Định: Phát huy tốt vai trò người có uy tín trong đồng bào dân tộc thiểu số
icon

Người có uy tín trong đồng bào dân tộc thiểu số tại tỉnh Bình Định đã phát huy tốt vai trò trong phát triển kinh tế, xã hội, xây dựng khối đại đoàn kết dân tộc.

 
 
Bình Định: Chưa rõ quy định về một số hoạt động tín ngưỡng, tôn giáo
icon

Một số quy định của pháp luật liên quan tín ngưỡng, tôn giáo còn chưa rõ ràng hoặc chưa có quy định cụ thể, gây khó khăn cho công tác tham mưu, đề xuất quản lý.

 
 
Thừa Thiên Huế: Xây dựng cơ sở dữ liệu về tảo hôn vùng dân tộc thiểu số
icon

Tỉnh Thừa Thiên Huế đặt mục tiêu giảm bình quân 2 – 3%/năm số cặp tảo hôn, đến năm 2025 phấn đấu ngăn chặn, hạn chế tối đa tình trạng tảo hôn trong vùng dân tộc thiểu số.

 
Thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội vùng biên giới Bảo Lạc
icon

Nhằm giúp đồng bào khu vực biên giới phát triển kinh tế - xã hội, huyện Bảo Lạc, tỉnh Cao Bằng đã tăng cường triển khai nhiều chương trình hỗ trợ người dân ổn định cuộc sống.

 
Người Khmer ở Phú Mỹ sống nhờ đồng cỏ bàng
icon

Người ta biết nhiều đến Phú Mỹ bởi nghề đan chiếu bằng cỏ bàng nổi tiếng nhưng ít người biết rằng, từ những cọng cỏ bàng bây giờ, người Khmer còn làm ra rất nhiều sản phẩm thủ công mỹ nghệ đẹp đẽ, tinh tế.

 
Hà Giang: Phát triển bền vững vùng dân tộc thiểu số
icon

Những năm qua, tỉnh Hà Giang đã thực hiện hiệu quả nhiều chương trình, chính sách hỗ trợ đồng bào dân tộc thiểu số. Nhờ đó, tỷ lệ hộ nghèo đã giảm đáng kể.

 
'Chợ tình Khâu Vai' trở thành Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia
icon

Việc Chợ tình Khâu Vai được công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể Quốc gia là cơ hội để đồng bào các dân tộc thiểu số ở Hà Giang gìn giữ nét văn hóa độc đáo, đậm đà bản sắc dân tộc.